Edukacja zdrowotna w liceum i technikum stawia przed nauczycielem dość specyficzne zadanie.

Z jednej strony mamy konkretny zakres treści i wymagania, z drugiej – młodzież, która bardzo szybko wyczuwa, kiedy lekcja jest zbyt teoretyczna, przewidywalna albo oderwana od rzeczywistości.

Sam program nauczania nie wystarczy. Sam scenariusz też nie. Jeśli chcemy, żeby zajęcia były logiczne i naprawdę prowadziły ucznia od wiedzy do samodzielnego myślenia, potrzebny jest cały spójny układ:

Dlaczego to takie ważne?

Najczęstszy problem pojawia się wtedy, gdy nauczyciel ma osobno program, osobno kilka materiałów z Internetu, osobno kartę pracy i jeszcze inny pomysł na ocenianie.

Każdy z tych elementów może być dobry, ale jeśli nie są ze sobą połączone, lekcja staje się przypadkowa.

Uczeń poznaje jedno pojęcie, karta pracy sprawdza coś innego, a na kolejnej lekcji nauczyciel wraca już do zupełnie nowego tematu. Wiedza nie ma wtedy szans się utrwalić ani zostać zastosowana.

Od programu „Zdrowie w praktyce” do gotowej lekcji

Dlatego materiały dla liceum i technikum przygotowałam w oparciu o jeden system.

Punktem wyjścia jest autorski program nauczania „Zdrowie w praktyce”, a następnie odpowiadające mu:

• rozkład materiału,
• plan wynikowy,
• scenariusze lekcji,
• karty pracy ucznia,
• sprawdzenia wiedzy,
• klucz odpowiedzi,
• dodatkowe materiały i case studies dla nauczyciela.

Dzięki temu każda lekcja ma swoje konkretne miejsce i konkretny cel.

Nauczyciel nie zastanawia się: „co teraz zrobić z tym tematem?”. Otwiera scenariusz i widzi, czego uczeń ma się nauczyć, jakie pojęcia trzeba wprowadzić, jakie ćwiczenie wykonać i jaki wniosek powinien z tego wyniknąć.

W liceum nie wystarczy „wypełnij kartę pracy”

W materiałach dla starszej młodzieży bardzo zależało mi na tym, żeby uczeń najpierw dostał konkretną wiedzę.

Dlatego każda lekcja zawiera pojęcia i definicje. Nauczyciel ma ich pełniejszą wersję, a uczeń zapisuje krótszą, najważniejszą informację.

Dopiero później przechodzimy do aktywnej części lekcji.

I tutaj nie chodzi o schematyczne pytania typu „podaj argument i kontrargument”. Uczniowie analizują komunikaty, porównują sytuacje, wykrywają błędy, oceniają źródła, pracują na procedurach, podejmują decyzje albo rozwiązują problem.

Sprawdzenie wiedzy nie może być kopią wcześniejszego ćwiczenia

To jedna z rzeczy, na które szczególnie zwróciłam uwagę przy konstruowaniu całego pakietu.

Jeśli podczas lekcji uczeń analizował konkretny przypadek, a na sprawdzeniu dostaje prawie ten sam przypadek, to tak naprawdę sprawdzamy pamięć sytuacji, a nie rozumienie.

Dlatego od drugiej lekcji uczniowie zaczynają od krótkiego sprawdzenia opartego na nowej sytuacji.

Muszą wykorzystać wiedzę z poprzedniej lekcji w innym kontekście. To właśnie pokazuje, czy potrafią przenieść poznane pojęcia na realną sytuację.

A co z klasą, która nie chce pracować?

To jest rzeczywistość szkolna, o której często zapominają materiały dydaktyczne.

Nie każda klasa chce dyskutować. Nie każda lubi pracę w grupach. Nie każda ma ochotę przez 20 minut analizować otwarte pytania.

Dlatego w scenariuszach pojawiają się warianty pracy:

• dla klasy mocnej – więcej samodzielności, analizy i pracy na źródłach,
• dla klasy mieszanej – więcej struktury i pracy krok po kroku,
• dla klasy mało aktywnej – krótsze zadania, gotowe kategorie i mniej otwartej dyskusji.

Cel lekcji się nie zmienia. Zmienia się jedynie sposób dojścia do niego.

Tematy wrażliwe – bez zmuszania ucznia do mówienia o sobie

Edukacja zdrowotna dotyczy także tematów, które mogą być dla uczniów osobiste.

Dlatego w materiałach nie wymagamy ujawniania diagnoz, wyników badań, masy ciała, problemów zdrowotnych ani sytuacji rodzinnej.

Pracujemy na:

• fikcyjnych przypadkach,
• modelowych wynikach,
• opisach sytuacji,
• materiałach źródłowych,
• procedurach wykonywanych na modelach lub demonstracyjnie.

To daje nauczycielowi znacznie większy komfort prowadzenia zajęć, a uczniowi bezpieczeństwo.

Dodatkowe tipy i materiały – po polsku

Do każdej z 16 lekcji przygotowałam również dodatkowy materiał dla nauczyciela.

Może to być polskie case study, krótki film, materiał ZPE, dane z UOKiK, Pacjent.gov.pl, NFZ, GIS, NCEZ, Narodowego Portalu Onkologicznego czy DKMS.

Nie jest to lista linków do samodzielnego przejrzenia.

Przy każdym materiale nauczyciel dostaje gotową odpowiedź:

• jak wykorzystać go podczas lekcji,
• jakie pytania zadać uczniom,
• jaki wniosek powinien pojawić się po ćwiczeniu.

Chcesz najpierw zobaczyć, jak to wygląda?

I tutaj dochodzimy do rzeczy, która moim zdaniem jest najuczciwszym sposobem pokazania materiału nauczycielowi.

Nie trzeba kupować całego pakietu w ciemno.

Udostępniłam pełną lekcję demonstracyjną nr 1 za 0 zł.

To nie jest kilka stron na pokaz. W środku znajduje się dokładnie ten sam zestaw elementów, który występuje w całym pakiecie:

• pełny scenariusz,
• pojęcia i definicje,
• karta pracy ucznia,
• sprawdzenie wiedzy,
• klucz odpowiedzi dla nauczyciela,
• dodatkowy materiał i tip.

Pakiet 16 gotowych lekcji dla liceum i technikum

Pełny zestaw obejmuje pierwsze 16 jednostek przygotowanych na podstawie programu „Zdrowie w praktyce”, odpowiadającego mu rozkładu materiału i planu wynikowego.

To materiały dla nauczyciela, który chce mieć spójny system pracy zamiast zbierać każdą lekcję z kilku różnych źródeł.

Czy gotowe lekcje odbierają nauczycielowi swobodę?

Nie.

Dobrze przygotowany scenariusz powinien działać odwrotnie. Ma zdjąć z nauczyciela konieczność każdorazowego szukania definicji, źródeł, zadań i odpowiedzi.

To, czy wykorzystasz dodatkowy case, ile czasu poświęcisz na dyskusję i który wariant zadania wybierzesz, nadal zależy od Ciebie i Twojej klasy.

Materiał ma pomagać prowadzić lekcję, a nie prowadzić nauczyciela za rękę.

Podsumowanie

Edukacja zdrowotna w liceum i technikum może być bardzo ciekawym przedmiotem, ale wymaga dobrego połączenia wiedzy, pracy aktywnej i bezpieczeństwa uczniów.

Najłatwiej osiągnąć to wtedy, gdy wszystkie elementy – program, rozkład, plan wynikowy, scenariusze, karty pracy i sprawdzenia – naprawdę do siebie pasują.

I właśnie w ten sposób został zbudowany cały pakiet.