Masz klasę III? To nie jest zwykły „pierwszy” ani „drugi” rok edukacji zdrowotnej
Uczniowie klasy III liceum i technikum, którzy rozpoczynają obowiązkową edukację zdrowotną we wrześniu 2026 r., znajdują się w szczególnej sytuacji. Nie realizowali wcześniej pierwszego roku nowego przedmiotu, a przepisy przejściowe przewidują dla tego rocznika edukację zdrowotną właśnie w klasie III.
To oznacza bardzo praktyczny problem dla nauczyciela: jak w jednym roku zbudować spójną edukację zdrowotną, skoro docelowo przedmiot w liceum i technikum jest rozłożony na dwa lata?
Nie chodzi o to, aby mechanicznie „upchnąć” dwa lata programu w jednym. Nie chodzi również o wybranie 32 przypadkowych tematów, które wydają się najciekawsze.
Punktem wyjścia musi pozostać podstawa programowa – a ta dla liceum i technikum obejmuje dziewięć działów oraz konkretne wymagania szczegółowe.
Ważne: „wariant przejściowy” to określenie praktyczne
W przepisach nie znajdziemy dokumentu pod nazwą „program przejściowy” ani „rozkład przejściowy”. Tego określenia używam tutaj wyłącznie po to, aby nazwać praktyczny sposób pracy z rocznikiem, który ma edukację zdrowotną tylko przez jeden rok. Nie powstaje nowy program nauczania ani nowa podstawa programowa.
Klasa II i klasa III w 2026/2027 – to dwie różne sytuacje
To rozróżnienie jest bardzo ważne.
Klasa II w roku szkolnym 2026/2027
Zgodnie z § 20 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania
dyrektor ustala dla tego rocznika realizację edukacji zdrowotnej
w klasie II i III.
Klasa III liceum lub technikum w roku szkolnym 2026/2027
Dla tego rocznika obowiązuje przejściowy ramowy plan nauczania. Edukacja zdrowotna
została przewidziana w klasie III, natomiast w kolejnej klasie tego rocznika
nie jest już kontynuowana.
Dlatego uczeń obecnej klasy II ma przed sobą dwa lata realizacji przedmiotu, natomiast dla obecnej klasy III trzeba zaplanować spójną jednoroczną ścieżkę.
Dlaczego nie wystarczy wziąć pierwszych 32 lekcji?
Podstawa programowa edukacji zdrowotnej dla liceum i technikum obejmuje:
- Wartości i postawy
- Zdrowie fizyczne
- Aktywność fizyczna
- Odżywianie
- Zdrowie psychiczne
- Zdrowie społeczne
- Zdrowie środowiskowe
- Internet i profilaktyka uzależnień
- System ochrony zdrowia
W dwuletnim programie „Zdrowie w praktyce” treści te są rozłożone na 64 jednostki – po 32 na pierwszy i drugi rok realizacji.
W klasie III w okresie przejściowym nie możemy więc zatrzymać się tylko na pierwszej połowie programu, ponieważ uczeń nie dotarłby m.in. do pełnego zakresu zdrowia społecznego, zdrowia środowiskowego, profilaktyki uzależnień czy systemu ochrony zdrowia.
Z drugiej strony rozpoczęcie od samego drugiego roku także nie jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ zabrakłoby fundamentów dotyczących zdrowia fizycznego, aktywności, żywienia, profilaktyki oraz części zdrowia psychicznego.
Zasada jest prosta
W wariancie jednorocznym łączymy pokrewne treści z pierwszego i drugiego roku w taki sposób, aby zachować wszystkie dziewięć działów i przypisać wszystkie obowiązkowe wymagania podstawy programowej do konkretnych zajęć.
32 jednostki dla klasy III – moja propozycja na rok szkolny 2026/2027
Poniższa tabela została przygotowana na podstawie programu i pełnego dwuletniego rozkładu „Zdrowie w praktyce”.
Niektóre jednostki wykorzystują materiał z dwóch lub kilku tematów pełnego rozkładu. To celowe. W takiej sytuacji nie realizujemy dwóch pełnych scenariuszy podczas jednej godziny, lecz wybieramy z nich treści i aktywności potrzebne do realizacji wskazanych wymagań.
TO NIE JEST DODATKOWY ROZKŁAD MATERIAŁU DO IMPORTU DO LIBRUSA LUB VULCAN-A.
To propozycja organizacji treści dla klasy III w okresie przejściowym. Nauczyciel korzystający z tego wariantu wpisuje wybrane tematy do dziennika samodzielnie. Standardowe rozkłady „Zdrowie w praktyce” – rok 1 i rok 2 – pozostają bez zmian.
R1 – pierwszy rok realizacji programu, R2 – drugi rok realizacji programu.
Kody 1.1, 2.3, 9.6 itd. oznaczają wymagania podstawy programowej zapisane w prostym układzie stosowanym przy przygotowaniu materiałów do dziennika. Oznaczenie FA wskazuje wymaganie do wyboru.
| Nr | Proponowany temat | Materiały bazowe | Dział podstawy | Elementy podstawy programowej |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Edukacja zdrowotna, godność i wiarygodne źródła informacji | R1: lekcje 1 i 3 | 1. Wartości i postawy 2. Zdrowie fizyczne |
1.1, 2.1 |
| 2 | Zdrowie jako dobro wspólne i wolontariat – od postawy do działania | R1: lekcje 4 i 6 | 1. Wartości i postawy | 1.2, 1.4 |
| 3 | Altruizm, krwiodawstwo, dawstwo szpiku i transplantologia | R1: lekcja 5 | 1. Wartości i postawy 2. Zdrowie fizyczne |
1.3, 2.9 |
| 4 | Styl życia, nadwaga, otyłość i ryzyko metaboliczne w ciągu życia | R1: lekcje 2 i 13 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.2, 2.10 |
| 5 | BMI i obwód talii – wskaźniki, interpretacja i ograniczenia | R1: lekcja 14 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.11 |
| 6 | Badania diagnostyczne i profilaktyczne – jak się przygotować i świadomie korzystać z diagnostyki? | R1: lekcja 7 + R2: lekcja 30 | 2. Zdrowie fizyczne 9. System ochrony zdrowia |
2.3, 9.8 |
| 7 | Zdrowa jama ustna – zdrowy organizm | R1: lekcja 8 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.4 |
| 8 | Serce pod kontrolą – profilaktyka i prawidłowy pomiar ciśnienia | R1: lekcja 9 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.5 |
| 9 | Profilaktyka onkologiczna – programy, skóra, piersi i jądra | R1: lekcje 10–12 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.6, 2.7, 2.8 |
| 10 | Antybiotyki – kiedy pomagają, a kiedy szkodzą? | R1: lekcja 15 | 2. Zdrowie fizyczne | 2.12 |
| 11 | Aktywność fizyczna – potrzeby, wiarygodne źródła i realistyczny plan | R1: lekcje 17 i 18 | 3. Aktywność fizyczna | 3.1, 3.2 |
| 12 | Ruch dostępny dla różnych osób – wiek, potrzeby i stan zdrowia | R1: lekcje 19 i 20 | 3. Aktywność fizyczna | 3.3, 3.4 |
| 13 | Siedzący tryb życia i bezpieczny wysiłek – sedentaryzm, przeciążenie, kompulsje i smog | R1: lekcje 21 i 22 | 3. Aktywność fizyczna | 3.5, 3.6 |
| 14 | Zrównoważona turystyka – planowanie, bezpieczeństwo i dobrostan | R1: lekcja 23 | 3. Aktywność fizyczna | 3.7 |
| 15 | Zbilansowane żywienie i „od pola do stołu” | R1: lekcje 24 i 25 | 4. Odżywianie | 4.1, 4.2 |
| 16 | Reklamy, influencerzy, trendy i mity żywieniowe | R1: lekcja 26 | 4. Odżywianie | 4.3 |
| 17 | Dobrostan, emocje, potrzeby, wdzięczność i bezpieczne relacje | R1: lekcje 28 i 29 | 5. Zdrowie psychiczne | 5.1, 5.2 |
| 18 | Presja otoczenia, samoocena i granice – jak podejmować własne decyzje? | R1: lekcja 30 + R2: lekcje 1–2 | 5. Zdrowie psychiczne |
5.3 FA 5.1, FA 5.2 |
| 19 | Zaburzenia psychiczne – potrzeby, przeciwdziałanie stygmatyzacji i dobór pomocy | R1: lekcja 31 + R2: lekcja 3 | 5. Zdrowie psychiczne |
5.4 FA 5.3 |
| 20 | Odpowiedzialność za rozwój i kompetencje dorosłego życia | R2: lekcja 5 | 6. Zdrowie społeczne | 6.1 |
| 21 | Ciąża, macierzyństwo, ojcostwo i standardy opieki okołoporodowej | R2: lekcje 6 i 32 | 6. Zdrowie społeczne 9. System ochrony zdrowia |
6.2, 9.10 |
| 22 | Bliskie relacje – rozwój, troska, konflikt i przemoc | R2: lekcja 7 | 6. Zdrowie społeczne | 6.3 |
| 23 | Seniorzy – potrzeby, autonomia i odpowiedzialność | R2: lekcja 8 | 6. Zdrowie społeczne | 6.4 |
| 24 | Dezinformacja klimatyczna i środowiskowa – wiarygodne źródła i wpływ klimatu na zdrowie | R2: lekcje 12–13 | 7. Zdrowie środowiskowe | 7.1, 7.2 |
| 25 | Doświadczenie edukacyjne: lokalne działanie dla zdrowego środowiska | R2: lekcje 14–15 | 7. Zdrowie środowiskowe |
FA 7.1, FA 7.2 doświadczenie edukacyjne |
| 26 | Prywatność w sieci i sharenting | R2: lekcja 16 | 8. Internet i profilaktyka uzależnień | 8.1 |
| 27 | Fake news, sztuczna inteligencja i reklamy substancji psychoaktywnych | R2: lekcja 17 | 8. Internet i profilaktyka uzależnień | 8.2 |
| 28 | Jak powstaje uzależnienie? Mechanizm, objawy i formy leczenia | R2: lekcje 18–19 | 8. Internet i profilaktyka uzależnień | 8.3, 8.4 |
| 29 | Prawa pacjenta, dowody naukowe i badania kliniczne | R2: lekcje 23–24 | 9. System ochrony zdrowia | 9.1, 9.2 |
| 30 | Gdzie szukać pomocy? POZ, NiŚOZ, AOS, szpital, SOR i nagłe zagrożenie zdrowotne | R2: lekcje 25–26 | 9. System ochrony zdrowia | 9.3, 9.4 |
| 31 | Samoleczenie, gorączka, leki, suplementy, ulotka i refundacja | R2: lekcje 27 i 29 | 9. System ochrony zdrowia | 9.5, 9.7 |
| 32 | Telemedycyna, e-zdrowie i Internetowe Konto Pacjenta | R2: lekcja 28 | 9. System ochrony zdrowia | 9.6, 9.9 |
Czy ta propozycja obejmuje wszystkie obowiązkowe wymagania?
Tak – została ułożona tak, aby każde obowiązkowe wymaganie z dziewięciu działów podstawy programowej LO i technikum zostało przypisane do co najmniej jednej jednostki.
A co z wymaganiami oznaczonymi jako FA?
W podstawie programowej obok wymagań głównych znajdują się również „wymagania do wyboru”. W materiałach technicznych Zdrowej Lekcji oznaczam je symbolem FA.
W powyższej propozycji wykorzystałam kilka z nich tam, gdzie naturalnie uzupełniają temat obowiązkowy – np. samoocenę, granice psychiczne czy dobór specjalistycznej pomocy. Osobno zaproponowałam również lokalne działanie dla zdrowia środowiskowego.
Nauczyciel może dokonać innego wyboru, zależnie od potrzeb klasy. Ważne, aby zmiana wymagania do wyboru nie spowodowała pominięcia żadnego z wymagań obowiązkowych.
Doświadczenie edukacyjne – w klasie III też trzeba o nim pamiętać
Podstawa programowa stanowi, że uczeń realizuje w każdym roku szkolnym przynajmniej jedno doświadczenie edukacyjne. Ma ono mieć charakter praktyczny i może przyjmować bardzo różne formy: projektu, wyjścia, spotkania, działania dla społeczności, przygotowania materiału edukacyjnego czy innej aktywności uzgodnionej z nauczycielem.
W przedstawionej propozycji taką funkcję może pełnić lekcja 25 – lokalne działanie dla zdrowego środowiska. Równie dobrze praktycznie zrealizowana wycieczka z lekcji 14, wolontariat albo inny projekt mogą zostać zaplanowane jako doświadczenie edukacyjne, o ile spełniają warunki podstawy.
Co z Librusem i VULCAN-em?
Standardowe rozkłady materiału programu „Zdrowie w praktyce” pozostają podzielone na:
- pierwszy rok realizacji – 32 jednostki,
- drugi rok realizacji – 32 jednostki.
Nie tworzę trzeciego standardowego rozkładu „klasa III – wariant przejściowy” do automatycznego wyboru lub importu. Taki plik mógłby zostać pomylony ze zwykłym drugim rokiem nauczania.
Jeśli korzystasz z powyższej propozycji dla klasy III, tematy należy wpisać do dziennika samodzielnie. Numery wymagań w tabeli pomagają przyporządkować do nich odpowiednie elementy podstawy programowej dostępne w systemie.
Korzystasz z programu „Zdrowie w praktyce”?
Powyższa propozycja została przygotowana na podstawie pełnego, dwuletniego programu i materiałów Zdrowej Lekcji. Jeśli pracujesz z tym programem, poniżej znajdziesz materiały, do których odwołuje się tabela.
A jeśli pracujesz z innym programem lub podręcznikiem?
Zasada pozostaje dokładnie taka sama.
Nie zaczynamy od pytania: „które 32 tytuły najbardziej mi się podobają?”
Zaczynamy od podstawy: które wymagania muszę zrealizować i jak połączyć je w sensowne, możliwe do przeprowadzenia jednostki?
Dlatego układ tematów może wyglądać inaczej w różnych programach i podręcznikach. Nie musi być identyczny z „Zdrowiem w praktyce”. O zgodności decyduje realizacja podstawy programowej, a nie jednakowy spis treści.
A co ze szkołą branżową I stopnia?
Nie należy przenosić powyższej tabeli 1:1 do branżowej szkoły I stopnia.
Organizacyjnie również występują tam przepisy przejściowe, ale branżowa szkoła I stopnia ma odrębną podstawę programową, określoną w Dz.U. z 2026 r. poz. 1012. Dlatego dobór tematów i kodów wymagań dla branżowej szkoły I stopnia powinien zostać przygotowany osobno.
Najczęstsze pytania
Czy klasa III LO i technikum w 2026/2027 realizuje zwykły drugi rok programu?
Nie musi. To rocznik przejściowy, który nie realizował wcześniej pierwszego roku obowiązkowej edukacji zdrowotnej. Dlatego sensowne jest połączenie treści z obu lat z zachowaniem wymagań podstawy programowej.
Czy powyższe 32 tematy są oficjalnym rozkładem MEN?
Nie. To autorska propozycja organizacji jednorocznej realizacji przygotowana na podstawie aktualnej podstawy programowej oraz programu „Zdrowie w praktyce”.
Czy ten wariant będzie dostępny jako osobny rozkład w Librusie lub VULCAN-ie?
Nie jest planowany jako trzeci standardowy rozkład. Dzięki temu nauczyciel nie pomyli wariantu przejściowego z pierwszym lub drugim rokiem normalnej, dwuletniej realizacji.
Czy klasa II w 2026/2027 również potrzebuje jednorocznego wariantu?
Nie. Przepisy przejściowe przewidują dla tego rocznika realizację edukacji zdrowotnej w klasach II i III.
Co oznacza FA przy numerze wymagania?
FA oznacza wymaganie do wyboru. W artykule zaznaczono je osobno, aby nie pomylić ich z wymaganiami podstawowymi.
Podstawa prawna
1. Podstawa programowa dla liceum i technikum
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 8 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie
w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego,
technikum oraz branżowej szkoły II stopnia – Dz.U. z 2026 r. poz. 947.
Oficjalny tekst w ELI →
2. Ramowe plany nauczania i przepisy przejściowe
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów
nauczania dla publicznych szkół – Dz.U. z 2026 r. poz. 1028.
Oficjalny tekst w ELI →
3. Branżowa szkoła I stopnia
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 14 lipca 2026 r. w sprawie podstawy programowej
kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, szkoły specjalnej przysposabiającej
do pracy oraz szkoły policealnej – Dz.U. z 2026 r. poz. 1012.
Oficjalny tekst w ELI →
Najważniejsze na koniec
Klasa III w roku szkolnym 2026/2027 nie potrzebuje „trzeciego programu”. Potrzebuje mądrze zaplanowanej jednorocznej realizacji tej samej podstawy programowej.
Można połączyć treści z pierwszego i drugiego roku, ale nie można robić tego przypadkowo. Trzeba pilnować dziewięciu działów, wymagań szczegółowych oraz praktycznego doświadczenia edukacyjnego.
Właśnie dlatego powstała powyższa mapa: nie jako kolejny rozkład do bezrefleksyjnego importu, lecz jako praktyczna pomoc dla nauczyciela, który musi przeprowadzić klasę III przez edukację zdrowotną w jednym, wyjątkowym roku przejściowym.