„To niesprawiedliwe”. Jak dojść do porozumienia w konflikcie?
Dwie osoby mogą chcieć różnych rzeczy i nadal znaleźć rozwiązanie. Potrzebują jednak wiedzieć, o co naprawdę się spierają, co jest dla każdej z nich ważne i na jakie ustalenia mogą się zgodzić.
„Będziemy się lepiej dogadywać” brzmi jak dobre zakończenie kłótni. Trudno jednak na tej podstawie ustalić, kto ma oddać pożyczoną rzecz, jak podzielić zadania albo co zrobić, gdy jedna osoba znów zmieni wspólny plan. Uczestnicy rozmowy mogą przytaknąć, choć każdy wyobraża sobie dalszy ciąg trochę inaczej.
Mediacja pomaga przejść od wzajemnych pretensji do ustaleń, które obie osoby rozumieją. Prowadzący daje każdej z nich możliwość opowiedzenia o swojej perspektywie, dopytuje o ważne sprawy i pomaga uporządkować propozycje. Ostatecznie to uczestnicy wybierają rozwiązanie. [2]
W klasie siódmej warto zatrzymać się właśnie przy tej różnicy. Uczeń może oczekiwać, że dorosły wysłucha obu stron i powie, kto ma rację. W mediacji dostaje inne zadanie: ma wyjaśnić własne stanowisko, poznać stanowisko drugiej osoby i sprawdzić, czy potrafią coś uzgodnić. Nadal może mówić o krzywdzie i oczekiwać naprawy. Udział w rozmowie nie oznacza przyjęcia połowy winy.
Po lekcji o manipulacji
W poprzedniej lekcji sprawdzaliśmy, czy człowiek może podjąć decyzję bez nacisku. Ta sama kwestia pojawia się przy mediacji. Uczestnicy potrzebują warunków, w których mogą przedstawić własne zdanie, odrzucić propozycję i poprosić o przerwę. Dopiero wtedy ich zgoda może stać się podstawą wspólnych ustaleń.
O co właściwie toczy się spór?
Konflikt powstaje, gdy ludzie dostrzegają rozbieżność swoich celów, potrzeb, interesów lub sposobów działania. Czasem rzeczywiście konkurują o tę samą rzecz. Innym razem mają różne informacje albo inaczej odczytują czyjeś zachowanie. [1]
Rozważmy fikcyjny przykład. Uczeń czeka po lekcjach na kolegę, z którym miał przygotować dekorację. Kolega nie przychodzi. Później wyjaśnia, że zrozumiał, iż spotkają się następnego dnia. Pierwszy uczeń jest przekonany, że tamten go zlekceważył. Drugi uważa, że słyszy niesprawiedliwe oskarżenie. Na temat odbioru, tego co słyszymy, napisałam artykuł „Cztery uszy von Thuna w szkole. Dlaczego uczeń słyszy coś innego, niż nauczyciel chciał powiedzieć?”. Warto się z nim zaznajomić, aby mieć w obszarze metakomunikacji znacznie szerszą perspektywę.
W tej historii można oddzielić trzy rzeczy: zdarzenie, jego skutek i przypisaną intencję. Kolega nie przyszedł, więc uczeń czekał bezskutecznie. To wiadomo z opisu. Przekonanie, że chciał go zlekceważyć, wymaga jeszcze wyjaśnienia. Pomocne pytanie brzmi: „Co ustaliliście i jak każde z was to zrozumiało?”.
Uczniowie mogą też różnić się w ocenie tego, co jest najważniejsze. Jedna osoba chce szybko zakończyć wspólną pracę, a druga poprawia ją tak długo, aż będzie zadowolona z efektu. Żadna z tych informacji sama nie dowodzi lenistwa ani potrzeby kontrolowania innych. Rozmowa powinna ustalić, jakie wymagania ma spełnić praca, ile czasu pozostało i kto może zrobić poszczególne rzeczy.
Część sporów podtrzymuje sama organizacja. Jeśli kilka osób ma korzystać z jednego urządzenia, a nikt nie ustalił kolejności, sama prośba o większą życzliwość nie rozwiąże problemu. Potrzebne są także jasne zasady dostępu. UJ w swoim przewodniku po mediacji zalicza ograniczenia czasu, zasobów i organizacji do możliwych źródeł konfliktu. [1]
Stanowisko, interes i potrzeba
Stanowisko to rozwiązanie, którego domaga się dana osoba. „Chcę odzyskać książkę jutro” jest stanowiskiem. Gdy zapytamy o powód, możemy usłyszeć: „Obiecałam pożyczyć ją siostrze”. Poznajemy wtedy interes, czyli to, co rozmówczyni chce osiągnąć lub zabezpieczyć. W tle może być także potrzeba przewidywalności i zaufania do wspólnych ustaleń. [1]
Rozmówca najlepiej wyjaśni, co jest dla niego ważne. Prowadzący może zaproponować interpretację, ale sprawdza ją pytaniem: „Czy chodzi o to, żebyś mogła dotrzymać obietnicy?”. Odpowiedź może brzmieć: „Tak, a poza tym boję się, że znowu nie odzyskam swojej rzeczy na czas”. Dopiero teraz widać pełniej, czego dotyczy spór.
W poniższych fikcyjnych wypowiedziach uczniowie przedstawiają gotowe rozwiązania. Druga kolumna zawiera możliwe wyjaśnienia, które warto z nimi sprawdzić.
| Co mówi uczeń? | Na czym może mu zależeć? | O co można zapytać? |
|---|---|---|
| „Chcę sprawdzić tekst, zanim go wydrukujesz”. | Może chcieć poprawić błąd albo upewnić się, że zachowano jego część pracy. | „Co chciałbyś sprawdzić przed drukiem?”. |
| „Tym razem ja chcę przedstawić nasz pomysł”. | Może zależeć mu na udziale, możliwości ćwiczenia albo zauważeniu jego wkładu. | „Dlaczego ten występ jest dla ciebie ważny?”. |
| „Chcę wcześniej wiedzieć, kiedy zmieniacie plan”. | Może potrzebować czasu na dojazd, zgodę opiekuna lub przygotowanie materiałów. | „Co musisz zorganizować, kiedy umawiacie się na spotkanie?”. |
Znajomość potrzeb poszerza wybór rozwiązań, ale nie przesądza o spełnieniu każdego żądania. Ktoś może potrzebować uznania, a oczekiwać w tym celu usunięcia nazwiska kolegi ze wspólnej pracy. Rozmowa powinna wtedy szukać sposobu docenienia wkładu, który respektuje także autorstwo drugiej osoby.
Co robi mediator?
W mediacji uczestnicy dobrowolnie szukają rozwiązania sporu przy pomocy bezstronnej i neutralnej osoby. Mediator prowadzi rozmowę, pomaga wyjaśniać nieporozumienia i porządkować pomysły. Wybór rozwiązania pozostawia uczestnikom. [2]
Gdy uczniowie rozmawiają bez takiej osoby i sami uzgadniają warunki, prowadzą negocjacje. Gdy dorosły rozstrzyga sprawę i ogłasza decyzję, korzysta ze swoich uprawnień. Taka decyzja może być w szkole potrzebna, ale pełni inną funkcję niż pomoc w samodzielnym wypracowaniu porozumienia.
Bezstronność dotyczy sposobu traktowania uczestników. Mediator daje każdemu możliwość wypowiedzi i z podobną uwagą sprawdza, co jest dla niego ważne. Neutralność oznacza, że pozostawia stronom wybór rozwiązania, zamiast przekonywać je do własnego pomysłu. Szkolne standardy opisują obie zasady oddzielnie. [3]
Równe traktowanie osób nie przesądza o jednakowej odpowiedzialności za zdarzenie. Jeżeli jedna osoba uszkodziła cudzą rzecz, mediator może wysłuchać obojga, a rozmowa nadal będzie dotyczyła szkody, którą spowodowała ta konkretna osoba. Wspólne szukanie rozwiązania nie zmienia faktów.
W szkole mediacje prowadzą przygotowane osoby. Mediatorów rówieśniczych wspiera dorosły opiekun, który pomaga ocenić, czy dana sprawa nadaje się do takiej rozmowy. Ćwiczenie na lekcji pozwala poznać wybrane umiejętności; do prowadzenia rzeczywistych mediacji uczniowie przygotowują się w ramach odpowiedniego szkolenia. [6]
Dobrowolność i poufność w szkolnej rozmowie
Dobrowolność obejmuje udział w mediacji i przyjęcie jej ustaleń. Uczestnik może potrzebować więcej czasu, poprosić o przerwę albo uznać, że proponowane rozwiązanie mu nie odpowiada. Prowadzący wyjaśnia te możliwości na początku. [3]
Można zilustrować tę zasadę fikcyjną wypowiedzią dorosłego: „Możecie skorzystać z pomocy mediatora. Najpierw dowiecie się, jak wygląda taka rozmowa, i zdecydujecie, czy chcecie w niej uczestniczyć”. Inne znaczenie miałaby zapowiedź dodatkowej kary za odmowę mediacji. Uczeń mógłby wtedy zgodzić się ze strachu, a nie z gotowości do wspólnego szukania rozwiązania.
Poufność chroni prywatność uczestników. Osoby obecne na spotkaniu zachowują treść rozmowy dla siebie zgodnie z ustalonymi zasadami. W szkole granice poufności obejmują bezpieczeństwo: gdy mediator uzyska informację o poważnym zagrożeniu lub krzywdzeniu, przekazuje ją odpowiedzialnemu dorosłemu. Uczestnicy powinni znać te granice przed rozmową. [3]
Z punktu widzenia ucznia ważne jest również, kto prowadzi spotkanie. Może mieć uzasadnioną trudność z otwartym mówieniem przy bliskim znajomym drugiej strony. Zgoda na osobę mediatora należy do zasad mediacji; warto więc wyjaśnić, jak w danej szkole można zgłosić taką wątpliwość. [3]
Jak mediator pomaga usłyszeć drugą osobę
Podczas kłótni uczeń może bardziej skupiać się na przygotowaniu odpowiedzi niż na tym, co właśnie mówi kolega. Prowadzący zwalnia rozmowę: daje czas na dokończenie wypowiedzi, dopytuje o konkretny przykład i sprawdza, czy dobrze zrozumiał. Pomagają mu w tym aktywne słuchanie, parafraza i wspólne określenie problemu. [4]
Parafraza polega na oddaniu sensu wypowiedzi własnymi słowami. W fikcyjnej rozmowie uczennica mówi: „Usunęłaś mój fragment, bo uważasz, że wszystko robisz lepiej”. Mediator może odpowiedzieć: „Chcesz, żeby koleżanka uzgadniała z tobą zmiany w części, którą przygotowałaś. Dobrze rozumiem?”. Uczennica ma możliwość potwierdzenia albo sprostowania tej interpretacji.
Prowadzący zachowuje tu konkretną sprawę: usunięcie fragmentu i potrzebę uzgadniania zmian. Pomija przypisaną koleżance intencję, której opis jeszcze nie potwierdza. Jeśli druga uczennica wyjaśni, że próbowała skrócić pracę do wymaganej długości, rozmowa zyskuje nowy temat: jak zmieścić się w limicie i uwzględnić wkład obu osób.
Przeformułowanie pomaga opisać sporną sprawę tak, żeby uczestnicy mogli nad nią pracować. Zamiast rozstrzygać zarzut „zawsze musisz rządzić”, mediator pyta: „Jak chcecie zatwierdzać zmiany we wspólnej pracy?”. Takie pytanie pozostawia miejsce na kilka możliwych odpowiedzi. [4]
Emocje nadal mają znaczenie. Uczennica może chcieć wyjaśnić, że poświęciła na tekst dużo czasu i poczuła się pominięta. Mediator może to uwzględnić, pytając: „Co chciałabyś, żeby koleżanka zrozumiała o tej sytuacji?”. Następnie pomaga ustalić, jak obie chcą postępować przy kolejnych zmianach.
Czy zawsze trzeba podzielić wszystko po połowie?
Kompromis polega na tym, że każda strona rezygnuje z części oczekiwań, aby dojść do porozumienia. Czasem to rozsądne rozwiązanie. Innym razem dokładniejsze poznanie sytuacji pozwala zaspokoić potrzeby bez jednakowych ustępstw. [8]
Załóżmy, że dwoje uczniów dzieli dyżur przy stoisku na szkolnym kiermaszu. Zuzia może przyjść rano, a później ma wcześniej zaplanowane zajęcia. Krzysiek rano jedzie z opiekunem na wizytę, ale może zostać po południu. Gdyby oboje musieli dyżurować po trochę rano i po trochę po południu, każde miałoby kłopot. Podział według ich dostępności może lepiej zapewnić obsadę stoiska.
W tym przykładzie dodatkowe informacje zmieniają sposób podziału zadania. Podobnie można uzgodnić współpracę według umiejętności, dostępu do sprzętu albo rzeczywistego czasu potrzebnego na wykonanie pracy. Uczestnicy sprawdzają przy tym, czy każda osoba uważa taki układ za uczciwy.
Pomagają kryteria związane z samą sprawą: termin, zasady korzystania ze sprzętu, bezpieczeństwo czy zakres wcześniejszej umowy. Żądanie, żeby ktoś zawsze ustępował, bo mówi ciszej albo łatwiej go przekonać, nie staje się sprawiedliwe tylko dlatego, że pozwala szybko zakończyć rozmowę.
Dwie sytuacje do omówienia
Pożyczona książka
Zosia pożyczyła od Mai książkę. Oddaje ją z pofalowanymi kartkami i wyjaśnia, że przypadkiem rozlała na nią wodę. Maja domaga się nowego egzemplarza. Zosia odpowiada: „Przecież nadal da się czytać”. Maja czuje, że koleżanka lekceważy jej rzecz, a Zosia mówi, że nie ma pieniędzy na nową książkę. Obie zgadzają się porozmawiać z przygotowanym mediatorem szkolnym.
Pytania do rozmowy: co jest już jasne w opisie? Jakie informacje pomogą ustalić sposób naprawienia szkody? Co oznacza tu wysłuchanie obu osób?
Omówienie i możliwe rozwiązanie
Zosia przyznaje, że uszkodziła książkę. Mediator może wysłuchać jej wyjaśnienia i jednocześnie potraktować poważnie stratę Mai. Przypadkowe zalanie oraz późniejsze bagatelizowanie szkody to dwie sprawy, o których warto porozmawiać osobno.
Prowadzący dopytuje Maję, co pozwoliłoby jej uznać szkodę za naprawioną. Czy zależy jej na konkretnym wydaniu? Czy przyjęłaby taki sam egzemplarz w bardzo dobrym stanie? Pyta też Zosię, jakie rozwiązanie może rzeczywiście uzgodnić z opiekunami. Jeżeli porozumienie ma obejmować zakup lub wydanie pieniędzy, w jego ustaleniu uczestniczą odpowiedni dorośli.
Dziewczyny mogą wybrać rozwiązanie, które zaakceptują obie, i zapisać termin jego realizacji. Maja zachowuje prawo do zdecydowania, czy w przyszłości chce jeszcze pożyczać swoje rzeczy. Przyjęcie naprawy nie wymaga natychmiastowego odzyskania wcześniejszego zaufania.
Możliwa odpowiedź ucznia: „Mediator pomaga im ustalić, jak Zosia naprawi szkodę. Wysłuchanie obu dziewczyn nie oznacza, że Maja odpowiada za zalanie własnej książki”.
„Niech obaj przeproszą”
Od kilku tygodni trzech uczniów przezywa Filipa i chowa mu plecak podczas przerw. Filip prosił, żeby przestali, a ostatnio zaczął unikać szatni. Pewnego dnia wyzywa jednego z chłopców. Kolega, który widział tylko końcówkę zdarzenia, proponuje: „Niech obaj przeproszą i będzie spokój”. Filip mówi wychowawczyni, że boi się kolejnych przerw.
Pytania do rozmowy: czego nie uwzględnia propozycja kolegi? Co powinna ustalić wychowawczyni i co może zrobić od razu?
Omówienie i możliwe rozwiązanie
Opis wskazuje na powtarzające się krzywdzenie, przewagę grupy i obawę Filipa przed kolejnymi zdarzeniami. Jego obraźliwa odpowiedź również wymaga omówienia, ale nie sprawia, że wcześniejsze działania stają się zwykłą kłótnią dwóch równorzędnych stron.
Wychowawczyni zapewnia Filipowi możliwość spokojnego zgłoszenia sprawy, ustala przebieg zdarzeń i uruchamia szkolne działania ochronne. Potrzebne są konkretne ustalenia dotyczące przerw, dostępnego dorosłego i sprawdzania, czy chłopcy przestali go krzywdzić. Z uczniami stosującymi przemoc pracują dorośli.
Możliwa odpowiedź ucznia: „Najpierw trzeba zatrzymać to, co dzieje się z Filipem podczas przerw. Wspólne przeprosiny nie wystarczą, jeśli nadal będzie się bał”. W takich warunkach mediacja rówieśnicza nie zastępuje interwencji chroniącej ucznia.
Dlaczego przy nękaniu potrzebna jest inna reakcja
Mediacja rówieśnicza zakłada możliwość bezpiecznego przedstawienia zdania i swobodnego wyboru rozwiązania. Uczeń, który obawia się odwetu, może przytaknąć każdej propozycji, aby szybciej zakończyć spotkanie. Taka odpowiedź niewiele mówi o jego rzeczywistej zgodzie.
Serwis StopBullying.gov rozróżnia zwykły konflikt od nękania związanego z przewagą jednej strony. Przy nękaniu zaleca ochronę dziecka i konsekwentną interwencję dorosłych. Zwraca też uwagę, że kierowanie osoby krzywdzonej do konfrontacji z krzywdzącymi w ramach mediacji może dodatkowo ją obciążyć. [7]
W szkole dorosły najpierw sprawdza więc, z jaką sytuacją ma do czynienia. Pyta o przebieg i powtarzalność zdarzeń, możliwość odmowy oraz obawy uczestników. Gdy rozpoznaje zagrożenie, przejmuje odpowiedzialność za ochronę. Uczeń zgłaszający problem może otrzymać pomoc, nawet jeśli nie chce spotkać się z osobą, której się boi.
Rozróżnienie ma znaczenie również dla świadków. Mogą pomóc komuś dotrzeć do wychowawcy lub przekazać, co widzieli. Przygotowanie uczniów do życzliwej rozmowy nie przenosi na nich odpowiedzialności za zatrzymanie przemocy. [7]
Co uczestnicy właściwie uzgodnili?
Porozumienie powinno określać, kto wykona konkretne działanie, do kiedy i jak uczestnicy sprawdzą jego realizację. Kuratorium Oświaty w Krakowie wskazuje także, że ustalenia powinny być wykonalne, akceptowane przez strony i zgodne z prawem oraz zasadami współżycia społecznego. [5]
W fikcyjnym przykładzie dwie osoby uzgadniają: „Będziemy wcześniej informować o zmianach”. Nadal mogą inaczej rozumieć słowo „wcześniej”. Pomaga doprecyzowanie: „Jeśli zmieni się termin spotkania, osoba proponująca zmianę napisze do pozostałych i poczeka na potwierdzenie. Sam wpis na grupie nie oznacza, że wszyscy zgodzili się na nową godzinę”.
Uczestnicy mogą także ustalić, co zrobią przy trudności: do kogo zgłoszą brak materiałów, jak poinformują o nieobecności albo kiedy wrócą do rozmowy. Dzięki temu odstępstwo od planu nie musi od razu prowadzić do kolejnej kłótni. W przykładzie z zadaniem tygodniowym mogą po tygodniu sprawdzić, czy każdy rozumiał i wykonał swoją część.
Czasem strony uzgadniają tylko część spraw albo kończą mediację bez porozumienia. Prowadzący zapisuje rzeczywisty wynik rozmowy. Szkoła może wtedy ustalić potrzebne zasady organizacyjne lub wybrać inną drogę rozwiązania problemu. Brak ugody nie znosi odpowiedzialności za bezpieczeństwo i przestrzeganie szkolnych reguł. [5] [6]
Czy z tego porozumienia da się skorzystać?
W fikcyjnym szkolnym klubie planszówek uczniowie spierają się o odkładanie gier. Kilka razy następna grupa znalazła pudełko z rozsypanymi elementami, a raz brakowało pionka. Po rozmowie zapisali: „Każdy będzie bardziej odpowiedzialny. Będziemy dbać o gry i pomagać sobie nawzajem”.
Zadanie: zaproponujcie trzy konkretne ustalenia, które uczestnicy mogliby omówić i zaakceptować. Uwzględnijcie sprawdzanie elementów, zgłaszanie problemu i termin oceny, czy nowe zasady działają. Zadbajcie, żeby plan nie przerzucał całego pilnowania na jedną osobę.
Przykładowe rozwiązanie
Po zakończeniu partii osoby, które korzystały z gry, sprawdzają elementy według listy w pudełku i odkładają je na wyznaczoną półkę. Kończą grę z kilkuminutowym zapasem, żeby zdążyć to zrobić przed wyjściem.
Gdy zauważą brak albo uszkodzenie, od razu informują opiekuna klubu i wspólnie sprawdzają miejsce gry. Przekazują to, co rzeczywiście zauważyli. Sam brak pionka nie pozwala jeszcze ustalić, kto go zgubił.
Po tygodniu uczestnicy i opiekun sprawdzają, czy kolejne grupy zastają kompletne gry i czy mają dość czasu na sprzątnięcie. Jeśli plan sprawia trudność, wspólnie doprecyzowują zasady.
Inne rozwiązania także mogą być trafne, jeśli uczniowie potrafią wskazać wykonawcę, czynność i sposób sprawdzenia ustaleń. Podczas omówienia można zapytać: „Co dokładnie zrobiłaby osoba, która jutro po raz pierwszy przyszłaby do klubu?”. Odpowiedź pokaże, czy zapis wystarczająco jasno wyjaśnia zasady.
Ćwiczenia na tej lekcji opierają się na fikcyjnych sporach o niewielkim nasileniu. Uczeń może odgrywać rolę, obserwować rozmowę albo przygotować pisemną propozycję pytania. W każdej z tych form można sprawdzić, czy odróżnia stanowisko od potrzeby i czy potrafi zaproponować wykonalne ustalenie.
Po rozmowie dwoje ludzi może nadal inaczej oceniać część wydarzeń. Porozumienie bywa wystarczająco dobre, jeśli pozwala naprawić konkretną szkodę lub bezpiecznie współpracować. Uczniowie mogą ustalić, jak będą korzystać z rzeczy czy wykonywać zadania, nawet jeśli potrzebują więcej czasu na odbudowanie wzajemnego zaufania.
Biblioteczka nauczyciela / Pojęcia i źródła do lekcji
Stanowisko określa, jakiego rozwiązania domaga się osoba w sporze.
Interes wyjaśnia, co chce osiągnąć lub zabezpieczyć przez to rozwiązanie. Potrzeby mogą dotyczyć między innymi bezpieczeństwa, wpływu, odpoczynku czy szacunku.
Mediacja to dobrowolne poszukiwanie rozwiązania sporu z pomocą bezstronnej i neutralnej osoby.
Parafraza pozwala powtórzyć sens cudzej wypowiedzi własnymi słowami i sprawdzić, czy dobrze się ją zrozumiało.
Przeformułowanie pomaga opisać problem językiem, który pozwala rozważać rozwiązania, zamiast zatrzymywać się przy wzajemnych ocenach.
Kompromis oznacza porozumienie, w którym strony rezygnują z części oczekiwań. Uczestnicy mogą też znaleźć rozwiązanie, które lepiej wykorzystuje ich różne możliwości i ogranicza potrzebę ustępstw.
1. Uniwersytet Jagielloński — stanowiska, interesy i źródła konfliktu
W publikacji „Krótkie wprowadzenie: podstawy mediacji” Biuro Rzeczniczki Praw i Wartości Akademickich UJ wyjaśnia między innymi różnicę między stanowiskiem a interesem oraz źródła konfliktów. Opracowanie merytoryczne przygotowała Maria Włoskiewicz. Nauczyciel może wykorzystać te rozróżnienia do analizy szkolnych przykładów.
2. Ministerstwo Sprawiedliwości — istota mediacji
Na stronie „Mediacje” ministerstwo objaśnia rolę mediatora i podstawowe zasady rozmowy. Do przygotowania lekcji przydają się części dotyczące definicji i udziału mediatora; pozostałe informacje odnoszą się także do postępowań poza szkołą.
3. Standardy mediacji szkolnej i rówieśniczej
Standardy udostępnione przez Ministerstwo Sprawiedliwości opisują dobrowolność, bezstronność, neutralność, akceptację mediatora i granice poufności. Pomagają przygotować zasady rzeczywistej rozmowy oraz organizację wsparcia dorosłych.
4. Ewa Rutkowska, ORE — słuchanie i określanie problemu
W opracowaniu „Mediacje i inne sposoby rozwiązywania konfliktów w gimnazjum” znajdują się części o aktywnym słuchaniu i formułowaniu wspólnego opisu problemu. To zaplecze do przygotowania pytań i krótkich parafraz w ćwiczeniach.
5. Kuratorium Oświaty w Krakowie — przebieg i wynik mediacji
Materiał „Etapy postępowania mediacyjnego” porządkuje przygotowanie rozmowy, poszukiwanie rozwiązań i zapisywanie ustaleń. Podaje również kryteria, które pomagają sprawdzić, czy porozumienie jest konkretne i wykonalne.
6. Kuratorium Oświaty w Poznaniu — szkolni i rówieśniczy mediatorzy
W materiale „Mediacje szkolne, mediacje rówieśnicze” autorzy rozróżniają role dorosłych i przygotowanych mediatorów uczniowskich. Omawiają także kwalifikowanie spraw do mediacji oraz możliwe zakończenie rozmowy bez ugody.
7. StopBullying.gov — konflikt a nękanie
W materiale „Support the Children Involved” amerykański serwis administracji publicznej opisuje ochronę uczniów doświadczających nękania i wyjaśnia, dlaczego mediacja rówieśnicza nie zastępuje interwencji w takich sytuacjach. To anglojęzyczna lektura do przygotowania nauczyciela.
8. ORE / Zintegrowana Platforma Edukacyjna — materiał uzupełniający
Prezentacja „Konflikt: problem czy szansa?” zestawia sposoby rozwiązywania konfliktów, w tym kompromis i mediację. Nauczyciel może wybrać fragment porównujący te sposoby i omówić go na fikcyjnym przykładzie.
Zdrowa Lekcja na tydzień 💙
Co sobotę otrzymasz przygotowanie do kolejnego tygodnia: tematy, wskazówki merytoryczne, możliwe pytania uczniów, dodatkowe źródła i pomysły do pracy zgodnie z programem „Zdrowie w praktyce”.
Zapisz się na newsletter →