Program ORE 2026 a „Zdrowie w praktyce”

Program ORE 2026 i „Zdrowie w praktyce” nie są tym samym programem.

Ale kiedy porównałam je punkt po punkcie, okazało się, że w bardzo dużym zakresie realizują ten sam rdzeń wymagań edukacji zdrowotnej. Różnią się przede wszystkim kolejnością tematów, sposobem łączenia treści, liczbą jednostek oraz tym, jak szczegółowo prowadzą nauczyciela od wymagania podstawy do konkretnej lekcji.

Dwa programy. Dwa różne układy lekcji. Jeden bardzo podobny rdzeń wymagań.

Na pierwszy rzut oka program ORE i „Zdrowie w praktyce” wyglądają jak dwa zupełnie różne pomysły na edukację zdrowotną. Inne tytuły, inna liczba zaplanowanych jednostek, inne nazwy lekcji i nieco inna konstrukcja dokumentów.

Ale kiedy odłożyłam tytuły na bok i zaczęłam porównywać oba programy punkt po punkcie, różnica przestała być aż tak oczywista.

Dwa programy. Dwa różne układy lekcji. Jeden bardzo podobny rdzeń wymagań.

Ale kiedy odłożyłam tytuły na bok i zaczęłam porównywać oba programy punkt po punkcie, różnica przestała być aż tak oczywista.

Bo pod spodem znajduje się ten sam zasadniczy rdzeń edukacji zdrowotnej: zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne, aktywność, odżywianie, dojrzewanie, środowisko, relacje oraz funkcjonowanie w świecie cyfrowym.

Ważne: nie oznacza to, że oba programy są identyczne ani że „Zdrowie w praktyce” jest programem ORE. Są to dwa niezależne programy nauczania. Porównuję ich zakres merytoryczny, konstrukcję i sposób rozłożenia wymagań edukacji zdrowotnej.

Najpierw ważne doprecyzowanie: wspólny rdzeń nie oznacza identycznej podstawy prawnej każdego rocznika

Rok szkolny 2026/2027 jest okresem sukcesywnego wdrażania nowej podstawy programowej. Dlatego przy dokumentacji szkolnej trzeba zawsze uwzględnić podstawę prawną właściwą dla konkretnej klasy i rocznika.

Jednocześnie zakres wymagań edukacji zdrowotnej, na którym opierają się analizowane programy, jest merytorycznie bardzo zbliżony.

Dlatego w tym porównaniu nie używam skrótu myślowego „to dokładnie ta sama podstawa dla wszystkich klas”. Mówię precyzyjniej:

oba programy prowadzą nauczyciela przez ten sam zasadniczy katalog obszarów i wymagań edukacji zdrowotnej, ale organizują go w inny sposób.

Program ORE i „Zdrowie w praktyce” w liczbach

Klasa	Program ORE	„Zdrowie w praktyce”
IV	31 godzin	32 jednostki modelowe
V	31 godzin	32 jednostki modelowe
VI	31 godzin	32 jednostki modelowe
VII	30 godzin	32 jednostki modelowe
VIII	14 godzin	16 jednostek modelowych
Razem	137 godzin	144 jednostki modelowe

To pierwsza rzeczywista różnica.

ORE układa materiał bliżej zakładanego wymiaru godzin.W moim autorskim programie „Zdrowie w praktyce” dla klas IV–VIII zastosowałam model 32 jednostek w klasach IV–VII oraz 16 jednostek w klasie VIII. To model planowania dydaktycznego – jeżeli rzeczywista liczba godzin jest mniejsza, nauczyciel może łączyć tematy, zachowując realizację wymaganych treści. Nie oznacza to więc, że w moim programie znajduje się „więcej podstawy programowej”.

Po prostu część większych bloków została rozbita na mniejsze, bardziej jednoznaczne jednostki lekcyjne.

Dziewięć obszarów – porównanie punkt po punkcie

Tu robi się najciekawiej. ORE porządkuje edukację zdrowotną w dziewięciu głównych działach. „Zdrowie w praktyce” pracuje na tych samych dziewięciu obszarach.

Obszar	ORE	„Zdrowie w praktyce”	Najważniejsza różnica
1. Wartości i postawy	Zdrowie jako wartość, odpowiedzialność, empatia, szacunek, sprawczość.	Zdrowie jako wartość i zasób, odpowiedzialność, wpływ, krytyczne myślenie i podejmowanie decyzji.	Bardzo duża zbieżność. U mnie wcześniej i mocniej pojawia się rozróżnienie między wpływem a brakiem wpływu oraz ocena wiarygodności informacji.
2. Zdrowie fizyczne	Higiena, profilaktyka, choroby, badania, szczepienia, objawy, kontakt z lekarzem, pierwsza pomoc.	Te same główne obszary, częściej rozbite na osobne jednostki: objawy alarmowe, gorączka, wizyta u lekarza, masa ciała bez stygmatyzacji, profilaktyka.	ORE częściej łączy kilka wymagań. „Zdrowie w praktyce” częściej rozdziela je na konkretne tematy.
3. Aktywność fizyczna	Ruch, bezpieczeństwo, ograniczanie siedzącego trybu życia, prawidłowa postawa, aktywne przerwy.	Ruch jako potrzeba, bezpieczeństwo, aktywne przerwy, ergonomia, plecak, stanowisko pracy, oddech i rozluźnienie.	Ten sam kierunek. U mnie więcej mikrotematów możliwych do przeprowadzenia jako osobne lekcje.
4. Odżywianie	Talerz zdrowego żywienia, nawadnianie, etykiety, przygotowanie posiłków, bezpieczeństwo i niemarnowanie żywności.	Te same zagadnienia rozłożone m.in. na osobne lekcje o wodzie, śniadaniu, etykietach, przechowywaniu i planowaniu zakupów.	Różnica dotyczy przede wszystkim organizacji materiału, nie jego zasadniczego zakresu.
5. Zdrowie psychiczne	Emocje, stres, samoocena, asertywność, zdrowie psychiczne, pomoc i reagowanie na trudności.	Emocje, stres, samoocena, regulacja napięcia, asertywność, pierwsza pomoc emocjonalna i szukanie profesjonalnego wsparcia.	Zakres jest bardzo podobny. „Zdrowie w praktyce” dodaje ogólne zasady bezpieczeństwa psychologicznego obowiązujące podczas wszystkich zajęć.
6. Zdrowie społeczne	Rodzina, koleżeństwo, przyjaźń, relacje, wartości, role społeczne, komunikacja.	Rodzina, sieć wsparcia, relacje, granice, komunikacja, konflikt, odpowiedzialność i szukanie pomocy.	Bardzo duża zbieżność merytoryczna; inny jest głównie sposób łączenia tematów.
7. Dojrzewanie	Zmiany fizyczne, psychiczne i społeczne okresu dojrzewania oraz treści wynikające z obowiązkowej edukacji zdrowotnej.	Zmiany biologiczne i emocjonalne, rozwój, higiena, miesiączka i inne treści pozostające w obowiązkowej edukacji zdrowotnej.	W obu programach należy odróżniać obowiązkowe treści dotyczące dojrzewania od odrębnych zajęć „zdrowie seksualne”.
8. Zdrowie środowiskowe	Powietrze, woda, hałas, klimat, bioróżnorodność, kontakt z naturą i wpływ środowiska na zdrowie.	Powietrze, hałas, kontakt z naturą, odpowiedzialność za środowisko, pomiary i lokalne działania.	Bardzo podobny zakres. Różnica dotyczy przede wszystkim wyboru aktywności.
9. Internet i profilaktyka uzależnień	Higiena cyfrowa, cyberzagrożenia, hejt, patostreaming, uzależnienia, AI, VR oraz bezpieczne funkcjonowanie w sieci.	Higiena cyfrowa, phishing, grooming, cyberprzemoc, manipulacja, AI, VR, substancje psychoaktywne i procedury reagowania.	W obu programach cyfrowe zdrowie jest potraktowane szeroko. U mnie mocniejszy akcent pada na decyzję: „co konkretnie zrobić, gdy coś się wydarzy?”.

Jeżeli interesuje Cię sama kwestia zmian prawnych: zobacz również artykuł „Program nauczania edukacji zdrowotnej 2026/2027 – czy jest aktualny?” . Tam wyjaśniam osobno, co zmieniło się w 2026 roku i na co nauczyciel powinien zwrócić uwagę przed przedstawieniem programu dyrektorowi.

Największy błąd przy porównywaniu? Patrzenie tylko na numer lekcji

To właśnie tutaj można dojść do błędnego wniosku, że programy bardzo się różnią.

Załóżmy, że w programie ORE określone wymaganie znajduje się w lekcji 12.

W „Zdrowiu w praktyce” ten sam zakres może pojawić się w lekcji 10, 14 albo zostać podzielony pomiędzy dwie jednostki.

Dlatego nie porównujemy:
ORE lekcja 12 = Zdrowa Lekcja 12.

Porównujemy:
wymaganie podstawy → zakres treści → odpowiadający materiał.

Dopiero wtedy widać rzeczywistą zgodność tematyczną.

ORE częściej łączy. „Zdrowie w praktyce” częściej rozdziela

To chyba najprostszy sposób opisania różnicy między tymi programami.

ORE bardzo często buduje większą jednostkę, w której nauczyciel realizuje kilka powiązanych ze sobą treści.

W „Zdrowiu w praktyce” częściej wyodrębniam osobną lekcję dla jednego problemu.

Przykład?

Zamiast jednego większego bloku dotyczącego zdrowia fizycznego mogą pojawić się osobne zajęcia o:

objawach alarmowych,
gorączce i pomiarze temperatury,
wizycie u lekarza,
profilaktyce,
bezpiecznym podejściu do masy ciała.

To nie jest dodawanie nowej podstawy.

To inne cięcie tego samego materiału dydaktycznego.

Metody pracy – tutaj programy są sobie bardzo bliskie

Oba programy zdecydowanie odchodzą od modelu: nauczyciel mówi, uczeń zapisuje definicję, dzwonek i do domu.

W programie ORE pojawiają się rozmowy kierowane, burze mózgów, praca zespołowa, projekty, scenki, quizy, działania praktyczne i materiały audiowizualne.

W „Zdrowiu w praktyce” również dominują metody aktywizujące: studium przypadku, debata, metaplan, drama, stacje zadaniowe, audyty, projekty, warsztaty praktyczne, praca z materiałem cyfrowym, etykietami i aplikacjami.

Różnica jest bardziej organizacyjna niż filozoficzna.

W „Zdrowiu w praktyce” przyjęłam dodatkowo prostą zasadę: jedna główna metoda i jedna krótka forma podsumowania.

Bo pięć świetnych aktywności w tabeli nadal trzeba kiedyś zmieścić w 45 minutach.

Doświadczenie edukacyjne – tu oba programy mówią właściwie tym samym językiem

W obu rozwiązaniach uczeń powinien w każdym roku zrealizować co najmniej jedno doświadczenie edukacyjne.

Mogą to być działania projektowe, terenowe, praktyczne, badawcze czy związane z analizą własnego otoczenia.

Różnica polega przede wszystkim na tym, gdzie takie doświadczenie zostało umieszczone w rozkładzie i jak mocno powiązano je z konkretną lekcją.

Wymagania do wyboru w klasach VII–VIII

Tu również filozofia obu programów jest zbliżona.

W określonych działach klas VII–VIII znajdują się wymagania, spośród których nauczyciel realizuje co najmniej jedno.

W „Zdrowiu w praktyce” wymagania te zostały dodatkowo oznaczone i powiązane z mapą realizacji podstawy programowej.

To przede wszystkim rozwiązanie dokumentacyjne: nauczyciel ma widzieć nie tylko temat zajęć, ale także które wymaganie realizuje i gdzie zostało ono zapisane.

Ocenianie – tutaj pojawia się jedna z większych różnic

W ogólnej konstrukcji programu ORE znajdujemy cele, metody, treści, wymagania, ewaluację i bardzo rozbudowane propozycje realizacji.

W „Zdrowiu w praktyce” zdecydowałam się dodatkowo wydzielić osobny system oceniania osiągnięć ucznia.

Ocenie mogą podlegać między innymi:

wiedza i jej zastosowanie,
analiza przypadku,
argumentowanie,
projekt lub doświadczenie edukacyjne,
portfolio,
zadanie praktyczne,
współpraca według wcześniej podanych kryteriów.

Jednocześnie program wyraźnie oddziela osiągnięcia edukacyjne od prywatności ucznia.

Nie powinno się oceniać jego stanu zdrowia, wyglądu, sytuacji rodzinnej, osobistych przekonań ani gotowości do ujawniania prywatnych doświadczeń.

Bezpieczeństwo psychologiczne – dodatkowa warstwa „Zdrowia w praktyce”

To jest różnica konstrukcyjna, na której szczególnie mi zależało.

W programie znajduje się osobny rozdział dotyczący indywidualizacji i bezpieczeństwa psychologicznego.

Uczeń może odmówić opowiadania o swoim życiu i wykonać zadanie na przykładzie fikcyjnym.

Nie prowadzi się publicznego ważenia uczniów, porównywania BMI ani gromadzenia danych zdrowotnych na potrzeby lekcji.

Nauczyciel nie diagnozuje, nie prowadzi terapii i nie zastępuje lekarza ani psychologa.

W tematach przemocy, autoagresji, kryzysu psychicznego czy zagrożeń cyfrowych ważna jest natomiast jasna ścieżka uzyskania pomocy.

To nie zmienia zakresu podstawy programowej.

Zmienia natomiast sposób prowadzenia wrażliwych treści.

Zdrowie seksualne – podobny kierunek, ale odrębna dokumentacja

ORE wyodrębnia obok obowiązkowej edukacji zdrowotnej osobny zakres „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.

W swoich materiałach również rozdzieliłam oba przedmioty. Program „Zdrowie w praktyce” dotyczy obowiązkowej edukacji zdrowotnej, natomiast dla odrębnych zajęć przygotowałam osobny program „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” dla klas IV–VIII, wraz z rozkładem materiału i planem wynikowym .

Nie oznacza to jednak usuwania z obowiązkowej edukacji zdrowotnej takich tematów jak dojrzewanie, fizjologia miesiączki, relacje, zakochanie czy określone zagrożenia cyfrowe, jeżeli wynikają one z wymagań obowiązkowej edukacji zdrowotnej.

Dojrzewanie nie jest automatycznie tym samym co odrębne zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.

Mapa realizacji podstawy – po co jeszcze jeden dokument?

W obu programach wymagania są przypisywane do poszczególnych lekcji.

W „Zdrowiu w praktyce” dodatkowo znajduje się osobna mapa realizacji podstawy programowej.

Jej zadanie jest bardzo proste.

Nauczyciel może sprawdzić:

„Mam wymaganie X. Gdzie dokładnie je realizuję?”

Zamiast wertować cały program i liczyć, czy czegoś przypadkiem nie zgubił.

Czy jeden z tych programów jest „bardziej zgodny” z podstawą?

Nie używałabym takiego określenia.

Jeżeli program obejmuje wymagany zakres, nie istnieje sensowna kategoria „120% zgodności z podstawą”.

Różnica polega na sposobie organizacji.

Program ORE

Wymaganie → temat → materiał → propozycje działań

Rozbudowana mapa dydaktyczna z dużą liczbą propozycji metod i sposobów pracy.

„Zdrowie w praktyce”

Wymaganie → temat → metoda → materiał → ocenianie → bezpieczeństwo → dokumentacja

Program zbudowany jako szerszy system organizacji pracy nauczyciela.

To nie jest wartościowanie jednego programu kosztem drugiego.

To po prostu dwie różne architektury pracy.

Czy materiały „Zdrowej Lekcji” można dopasować do programu ORE?

Merytorycznie – w wielu przypadkach tak.

Ale warunkiem jest dobranie scenariusza do realizowanego wymagania i zakresu treści, a nie mechaniczne szukanie identycznego numeru lekcji.

Nauczyciel pracujący z programem ORE może więc sprawdzić:

1. jaki temat lub wymaganie właśnie realizuje,
2. jaki zakres treści obejmuje dana lekcja,
3. który scenariusz Zdrowej Lekcji odpowiada temu zakresowi.

Wtedy różnica numeracji przestaje mieć znaczenie.

Dwa programy nie muszą mieć takich samych lekcji, żeby prowadzić w podobnym kierunku

Program nauczania nie jest rozkładem jazdy PKP.

Nie trzeba realizować tego samego numeru lekcji, tego samego dnia i pod identycznym tytułem.

Liczy się realizacja wymaganych treści i osiągnięć ucznia.

Po zestawieniu programu ORE oraz „Zdrowia w praktyce” widać wyraźnie, że największe różnice dotyczą:

kolejności treści,
liczby jednostek,
sposobu łączenia wymagań,
stopnia szczegółowości tematów,
konstrukcji oceniania,
bezpieczeństwa psychologicznego,
organizacji dokumentacji nauczyciela.

Znacznie mniejsze są natomiast różnice w samych podstawowych obszarach, których uczeń ma się nauczyć.

I dlatego najuczciwsze zdanie brzmi:

Program ORE i „Zdrowie w praktyce” nie są identyczne, ale w bardzo dużym zakresie pracują na wspólnym rdzeniu wymagań edukacji zdrowotnej. Różnią się przede wszystkim sposobem ich uporządkowania i przełożenia na konkretne lekcje.

Nota dotycząca niezależności materiałów

„Zdrowie w praktyce” jest niezależnym autorskim programem nauczania. Nie jest publikacją Ośrodka Rozwoju Edukacji, nie został opracowany przez ORE ani na jego zlecenie.

Niniejsze porównanie nie oznacza patronatu, rekomendacji, zatwierdzenia ani współpracy z ORE. Pokazuje podobieństwa i różnice wynikające z analizy zakresów treści, wymagań oraz konstrukcji obu programów.

Źródła wykorzystane do porównania

Ośrodek Rozwoju Edukacji, „Holistyczna edukacja prozdrowotna w szkole podstawowej – ciało, umysł, duch”, programy nauczania przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne dla klas IV–VIII szkoły podstawowej, Warszawa 2026.

Magdalena Juszkiewicz, „Zdrowie w praktyce. Autorski program nauczania edukacji zdrowotnej dla klas IV–VIII szkoły podstawowej”, 2026.

Chcesz zobaczyć program „Zdrowie w praktyce” w całości?

Program dla klas IV–VIII jest dostępny bezpłatnie razem z rozkładem materiału i planem wynikowym. Możesz pobrać dokument i samodzielnie porównać jego konstrukcję z programem ORE.

Zobacz bezpłatny program „Zdrowie w praktyce” →

Uczysz edukacji zdrowotnej? Zostańmy w kontakcie.

Na profilach Zdrowej Lekcji pokazuję, jak przełożyć podstawę programową na prawdziwą lekcję: programy i dokumentację, ocenianie, pomysły na zajęcia, trudne sytuacje w klasie oraz konkretne rozwiązania dla nauczycieli od klasy IV szkoły podstawowej po liceum, technikum i szkołę branżową.