Twoje dziecko jest nękane w szkole? Mapa działania dla rodzica.

Najpierw jedno: uwierz, że coś się dzieje. Potem sprawdzaj fakty

Dziecko przychodzi i mówi:

„Oni mnie nękają”.

Pierwszą reakcją nie powinno być:

„A co ty zrobiłeś?”

ani:

„Dlaczego wcześniej nic nie powiedziałeś?”.

Najpierw wysłuchaj.

Dzieci ukrywają przemoc z bardzo różnych powodów.

Wstydzą się.

Boją się odwetu.

Nie chcą być uznane za słabe.

Nie chcą, żeby rodzic „zrobił aferę”.

Obawiają się, że następnego dnia cała klasa będzie wiedziała, kto powiedział.

Rodzice również ukrywają prawdę. I to potrafi zatrzymać pomoc

To niewygodny temat, ale trzeba go powiedzieć głośno.

Rodzice czasem nie przekazują szkole pełnych informacji.

Dotyczy to obu stron.

Rodzic dziecka krzywdzonego może nie powiedzieć o wszystkim z obawy przed stygmatyzacją, konfliktem albo konsekwencjami.

Rodzic dziecka stosującego przemoc może usłyszeć:

Oczywiście, że rodzic zna swoje dziecko.

Ale nie obserwuje go przez siedem godzin dziennie w grupie trzydziestu rówieśników.

Można powiedzieć:

Nie zaczynaj od wojny. Zacznij od chronologii

Gniew jest naturalny.

Ale w takich sprawach dużo bardziej użyteczny od podniesionego głosu jest dobrze prowadzony dokument.

Zapisuj:

• datę zdarzenia,
• miejsce,
• dokładny opis zachowania,
• nazwiska możliwych świadków,
• screeny, wiadomości, zdjęcia i linki,
• datę zgłoszenia nauczycielowi lub szkole,
• odpowiedź szkoły,
• podjęte działania,
• kolejne zdarzenia po interwencji.

„Przecież pół klasy widziało”. A potem nikt nie chce zeznawać

To zdarza się bardzo często.

Dziecko mówi:

„Wszyscy wiedzą”.

Dorosły pyta:

„Kto to potwierdzi?”.

I nagle zapada cisza.

Świadkowie mogą się bać.

Mogą myśleć:

Nie chcą zostać „kapusiami”.

Nie chcą być przesłuchiwani.

Nie chcą występować przeciwko osobie, której sami się obawiają.

Dlatego brak ochotniczej kolejki świadków nie oznacza, że zdarzenia nie było.

Szkoła jest ważna. Ale nie jest jedynymi drzwiami

To jedna z najważniejszych rzeczy w tym artykule.

Rodzic nie musi myśleć:

Nie istnieje jedna obowiązkowa kolejka dla wszystkich sytuacji.

Przy części problemów właściwym początkiem będzie szkoła.

Przy innych – szczególnie kiedy zachowanie może stanowić czyn karalny albo bezpieczeństwo dziecka jest realnie zagrożone – uzasadnione może być również bezpośrednie zawiadomienie Policji lub sądu rodzinnego.

Czy rodzic może po prostu pójść na Policję?

Tak.

Jeżeli zachowanie rówieśnika może mieć charakter czynu karalnego, rodzic nie musi czekać, aż szkoła „wyczerpie swoje możliwości”.

Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich stanowi, że osoba, która dowiedziała się o popełnieniu przez nieletniego czynu karalnego, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym sąd rodzinny lub Policję.

Oficjalne materiały Policji również wskazują, że w sytuacji m.in. pobicia czy kradzieży rodzic powinien zgłosić sprawę Policji.

Nie oznacza to, że każde przezwisko powinno zakończyć się na komisariacie.

Oznacza coś znacznie rozsądniejszego:

Zgłaszasz na Policji. I co dzieje się dalej?

Rodzic nie zawsze musi samodzielnie zastanawiać się, czy następny krok to sąd rodzinny.

W praktyce bardzo często wygląda to tak:

Policjanci mogą zebrać informacje, zabezpieczyć dostępne dowody, przeprowadzić odpowiednie czynności i – jeżeli sprawa dotyczy nieletniego oraz zachodzą ku temu podstawy – przekazać informacje do właściwego sądu rodzinnego.

To ważne, bo rodzic czasami słysząc hasła:

wyobraża sobie trzy osobne postępowania, które sam musi uruchomić jedno po drugim.

Nie zawsze tak jest.

Najważniejsze jest dokładne opisanie tego, co się wydarzyło.

Kto?

Co zrobił?

Kiedy?

Jak często?

Czy były groźby, przemoc fizyczna, wymuszenia, cyberprzemoc albo inne działania?

Jakie są dowody?

Jak sytuacja wpłynęła na dziecko?

Co zabrać ze sobą, jeśli zgłaszasz sprawę?

Nie musisz przyjść z gotowym „aktem oskarżenia”.

Pomaga jednak zabrać:

• spisaną chronologię,
• screeny i wiadomości,
• zdjęcia obrażeń lub zniszczonych rzeczy,
• dokumentację medyczną, jeśli istnieje,
• nazwiska potencjalnych świadków,
• informacje o wcześniejszych zgłoszeniach szkole,
• wydruki lub kopie korespondencji ze szkołą.

A sąd rodzinny? Co właściwie może zrobić?

Tu pojawia się często błędne wyobrażenie:

„Dostanie kuratora i tyle”.

Obowiązująca ustawa przewiduje znacznie szerszy katalog środków wobec nieletniego.

Sąd rodzinny może między innymi:

• udzielić upomnienia,
• zobowiązać do naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za krzywdę,
• zobowiązać do określonego postępowania,
• zobowiązać do udziału w zajęciach wychowawczych, terapeutycznych lub szkoleniowych,
• ustanowić nadzór kuratora,
• skierować do ośrodka kuratorskiego,
• w określonych przypadkach zastosować dalej idące środki wychowawcze.

I jest tu element szczególnie istotny przy bullyingu:

To bardzo ważne, bo sam nadzór kuratora nie tworzy przecież automatycznie bariery na szkolnym korytarzu.

Kurator jest. A sprawca nadal chodzi do tej samej szkoły

I tu dochodzimy do jednej z największych praktycznych trudności.

Postępowanie się odbyło.

Sąd zareagował.

Pojawił się kurator.

A uczniowie następnego dnia nadal mogą spotkać się w szatni.

W toalecie.

Na korytarzu.

Przed szkołą.

W autobusie.

Na grupie klasowej.

Bullying bardzo szybko uczy się schodzić pod radar dorosłych.

Zamiast uderzenia pojawia się gest.

Zamiast wyzwiska – jedno słowo powiedziane szeptem.

Zamiast bezpośredniej wiadomości – kolega, który „przypadkiem” przekazuje informację.

Nie czekaj, aż dziecko któregoś dnia odda

Długotrwałe nękanie oznacza przewlekły stres.

Dziecko może się wycofywać.

Może zacząć unikać szkoły.

Może mieć problemy ze snem, koncentracją albo objawy somatyczne.

A może w pewnym momencie zareagować gwałtownie.

I wtedy nagle obraz robi się dużo bardziej skomplikowany:

Dlatego interwencja nie jest tylko próbą ochrony dziecka przed kolejnym przykrym dniem.

Jest także próbą zatrzymania eskalacji zanim człowiek doprowadzony do granicy zacznie bronić się w sposób, który sam może mieć poważne konsekwencje.

Szkoła została poinformowana. Czego możesz od niej oczekiwać?

Szkoła ma obowiązek reagować na przemoc rówieśniczą i posiadać procedury interwencji w ramach Standardów Ochrony Małoletnich.

Warto więc nie pytać wyłącznie:

„Czy porozmawialiście z uczniem?”.

Lepiej zapytać:

Pisz. Nie opieraj całej sprawy na rozmowach przy drzwiach

Rozmowa z wychowawcą jest ważna.

Rozmowa z pedagogiem również.

Ale jeżeli problem jest poważny albo powtarzalny, zgłoszenie warto złożyć również pisemnie.

W zgłoszeniu podaj:

• co się wydarzyło,
• od kiedy trwa problem,
• jak często się powtarza,
• jakie masz materiały,
• jak sytuacja wpływa na dziecko,
• jakie działania były już podejmowane.

I zakończ konkretnie:

Kiedy kuratorium ma sens?

Kuratorium nie jest Policją od bullyingu.

Nie jest też pierwszym miejscem, do którego powinno trafiać każde zgłoszenie dotyczące zachowania jednego ucznia.

Kuratorium sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołą.

Dlatego zasadnicza różnica wygląda tak:

W drugim przypadku przedmiotem skargi staje się już również sposób działania szkoły.

Policja, szkoła czy kuratorium? Zapamiętaj tę mapę

Patrz nie tylko na zdarzenia. Patrz na dziecko

Bullying może wejść do domu bez plecaka i butów.

Jako:

• bezsenność,
• bóle brzucha i głowy,
• drażliwość,
• płaczliwość,
• wycofanie,
• spadek koncentracji,
• nagłe pogorszenie wyników,
• unikanie szkoły,
• utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały przyjemność.

Nie każdy ból brzucha oznacza przemoc.

Ale gdy zdrowe dziecko regularnie zaczyna źle czuć się w niedzielę wieczorem, czasem warto zapytać nie tylko:

ale również:

Nie obiecuj dziecku wojny. Obiecaj mu działanie

„Ja go załatwię”.

„Jutro zrobię tam porządek”.

„Zobaczą, z kim zadarli”.

Rodzicowi takie zdanie czasem przynosi ulgę.

Dziecko może natomiast usłyszeć:

Lepiej powiedzieć:

A potem rzeczywiście zrobić następny krok.

Przemoc rówieśnicza – zobacz cały mechanizm

Zostań ze Zdrową Lekcją na dłużej

Na naszych profilach znajdziesz praktyczne pomysły, inspiracje i materiały do prowadzenia edukacji zdrowotnej – od klasy IV aż po szkołę ponadpodstawową.