Jak oceniać edukację zdrowotną w szkole podstawowej, żeby nie oceniać dziecka za to, że jest dzieckiem?

Czy edukację zdrowotną można oceniać?

Tak. W tych klasach, w których edukacja zdrowotna jest realizowana jako obowiązkowe zajęcia edukacyjne, osiągnięcia ucznia mogą podlegać ocenie zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi oceniania, klasyfikowania i promowania, natomiast szczegółowe formy sprawdzania wiadomości, zasady poprawiania ocen oraz sposób ustalania oceny klasyfikacyjnej powinny pozostawać zgodne ze statutem szkoły.

Nie oznacza to jednak, że każda rozmowa, refleksja, ćwiczenie albo próba rozwiązania zadania musi zakończyć się stopniem, ponieważ ocenianie bieżące powinno również monitorować postępy ucznia, wspierać jego rozwój oraz przekazywać mu informację, co wykonał prawidłowo, czego jeszcze nie rozumie i jaki kolejny krok powinien podjąć.

Dlaczego same projekty mogą nie wystarczyć?

Projekty, warsztaty, kampanie, prezentacje i doświadczenia edukacyjne mają dużą wartość, ponieważ uczą planowania, odpowiedzialności, współpracy, komunikowania się oraz praktycznego wykorzystywania wiedzy, jednak problem pojawia się wtedy, gdy projekt staje się jedynym sposobem sprawdzania osiągnięć, a wspólny efekt automatycznie prowadzi do wystawienia identycznej oceny wszystkim członkom zespołu.

W każdej klasie znajdują się uczniowie, którzy wykonują dużą część pracy, ale nie chcą prezentować jej na forum, osoby, które sprawnie występują publicznie, chociaż wcześniej wniosły niewiele do projektu, oraz uczniowie wycofani, lękowi lub mający trudności w relacjach społecznych, dlatego jedna wspólna ocena może mierzyć przebojowość i swobodę wypowiedzi zamiast rzeczywistej wiedzy oraz indywidualnego wkładu.

W pracy zespołowej warto więc osobno uwzględniać jakość wspólnego efektu i indywidualne działania ucznia, które można rozpoznać poprzez wcześniej ustalone role, krótkie podsumowania, konsultacje prowadzone podczas pracy, dokumentowanie wykorzystanych źródeł albo indywidualne pytania sprawdzające.

Proponowany model oceniania na edukacji zdrowotnej 50/50

Model 50/50 nie oznacza, że ocenę klasyfikacyjną należy mechanicznie obliczać z czterech procentowych wartości, ponieważ szczegółowe zasady muszą pozostawać zgodne ze statutem szkoły, natomiast taki podział dobrze pokazuje, że ani sprawdziany, ani projekty nie powinny samodzielnie decydować o końcowym wyniku ucznia.

Jak sprawdzać rozumienie, a nie tylko pamięć?

Takie zadanie nadal sprawdza wiedzę, ponieważ uczeń musi znać znaczenie pojęcia, jednak jednocześnie pozwala zauważyć, czy rozumie omawiany mechanizm, potrafi przewidzieć jego skutki oraz umie przełożyć wiadomości na konkretny sposób postępowania.

Czego nie należy zamieniać w stopień?

Uczeń może obliczyć BMI na podstawie fikcyjnych danych, ale nie powinien być zobowiązany do ujawniania własnej masy ciała, może analizować przypadek dotyczący depresji, przemocy, uzależnienia albo zaburzeń odżywiania, jednak nie musi opowiadać o doświadczeniach swoich ani swojej rodziny.

Ocena powinna coś uczniowi wyjaśniać

Sama liczba wpisana do dziennika informuje przede wszystkim o uzyskanym stopniu, natomiast nie pokazuje, które elementy zadania zostały wykonane prawidłowo, gdzie pojawił się błąd i jak można ulepszyć pracę, dlatego ocenę warto uzupełniać krótką, konkretną informacją zwrotną.

Dobrą praktyką jest przekazanie wskazówek podczas wykonywania zadania, umożliwienie uczniowi wprowadzenia poprawy, a dopiero później ustalenie oceny, ponieważ w takim modelu weryfikowanie osiągnięć staje się częścią procesu uczenia się, a nie jedynie końcowym komunikatem o brakach.

Co pokazują badania dotyczące uczenia się?

Badania edukacyjne nie wskazują jednej formy oceniania, która byłaby najlepsza dla każdego ucznia i każdego przedmiotu, jednak pokazują, że dobrze zorganizowana współpraca, wartościowa informacja zwrotna, samodzielne odtwarzanie wiedzy oraz wspieranie poczucia kompetencji i autonomii mogą sprzyjać uczeniu się.

Powiązane poradniki i materiały

Najczęstsze pytania nauczycieli

Podsumowanie: ocenianie na edukacji zdrowotnej bez skrajności

Edukacja zdrowotna nie powinna być ani przedmiotem opartym na ciągłych testach, ani godziną, na której dobre oceny otrzymuje się za samą obecność, ponieważ pierwszy model pomija praktyczny charakter zajęć, natomiast drugi nie pozwala rzetelnie ustalić, czego uczeń rzeczywiście się nauczył.

Najbardziej sprawiedliwy wydaje się model, który łączy wiedzę, praktyczne zastosowanie, projekty, doświadczenia edukacyjne, różne sposoby prezentowania umiejętności, jasne kryteria oraz możliwość poprawienia pracy, a jednocześnie chroni prywatność i godność ucznia.

Na zajęciach powinniśmy zatem sprawdzać przede wszystkim to, co uczeń wie, rozumie i potrafi zrobić, nie zaś to, jak wygląda, jaki ma charakter, co dzieje się w jego domu i jakie prywatne doświadczenia zdecydował się zachować dla siebie.