DLA NAUCZYCIELA • DOKUMENTACJA • KSZTAŁCENIE SPECJALNE

WOPFU i IPET w szkole podstawowej i ponadpodstawowej – kto, kiedy i jak je przygotować?

WOPFU i IPET to jedne z najważniejszych dokumentów związanych z organizacją kształcenia specjalnego. Nie dotyczą jednak każdego ucznia z opinią poradni i nie powinny być przygotowywane wyłącznie „dla papieru”. Poniżej znajdziesz uporządkowaną procedurę: kogo dotyczą, kto je opracowuje, jakie są terminy, co powinno znaleźć się w dokumentach i co nauczyciel powinien przygotować przed spotkaniem zespołu.

Stan prawny: 11 września 2026 r.

WOPFU i IPET – co oznaczają te skróty?

WOPFU to wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia. Jej zadaniem nie jest ponowne diagnozowanie ucznia ani przepisywanie treści orzeczenia. Ma pokazać, jak uczeń rzeczywiście funkcjonuje w środowisku szkolnym: jakie ma mocne strony, potrzeby, trudności, bariery i jakiego wsparcia potrzebuje.

IPET to indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny. Powstaje po dokonaniu WOPFU i określa konkretne działania szkoły wobec ucznia: dostosowania, formy pomocy, działania nauczycieli i specjalistów oraz sposób współpracy z rodziną i innymi podmiotami.

Kogo dotyczą WOPFU i IPET?

WOPFU i IPET przygotowuje się dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest to kluczowe rozróżnienie, ponieważ w praktyce szkolnej bardzo często mylone są: opinia poradni, orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania oraz orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Sam fakt, że uczeń ma opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, np. dotyczącą dysleksji, dysgrafii, dysortografii, trudności emocjonalnych czy innych specjalnych potrzeb edukacyjnych, nie oznacza automatycznie obowiązku tworzenia WOPFU i IPET.

Podobnie orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania nie jest tym samym dokumentem co orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Czy zasady są takie same w podstawówce i szkole ponadpodstawowej?

Tak. Podstawowa procedura przygotowywania WOPFU i IPET jest taka sama w szkole podstawowej, liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia. Różnić się będą oczywiście potrzeby ucznia, cele edukacyjne oraz zakres wsparcia.

W starszych klasach trzeba dodatkowo pamiętać m.in. o kwestiach związanych z doradztwem zawodowym, samodzielnością ucznia, przygotowaniem do dorosłego życia i funkcjonowaniem w środowisku pracy lub dalszej edukacji.

Kto tworzy WOPFU i IPET?

Nie jest to dokument jednego pedagoga, pedagoga specjalnego ani wychowawcy. Program opracowuje zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z uczniem.

Pracę zespołu koordynuje wychowawca oddziału albo nauczyciel lub specjalista prowadzący zajęcia z uczniem, wyznaczony przez dyrektora.

Co zrobić krok po kroku po otrzymaniu orzeczenia?

Krok 1. Przeczytaj orzeczenie

Zespół powinien znać diagnozę funkcjonalną, zalecenia poradni oraz warunki i formy wsparcia wskazane w orzeczeniu. Nie chodzi jednak o mechaniczne przepisywanie dokumentu poradni do szkolnego formularza.

Krok 2. Zbierz informacje od nauczycieli i specjalistów

Każdy nauczyciel powinien przygotować krótką, rzeczową informację o tym, jak uczeń funkcjonuje na jego zajęciach. Najbardziej wartościowe są obserwacje konkretne: w jakich sytuacjach uczeń pracuje samodzielnie, kiedy potrzebuje wsparcia, co mu pomaga, co utrudnia pracę i jakie rozwiązania już się sprawdziły.

Krok 3. Dokonaj pierwszej WOPFU

Zespół dokonuje wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia. To właśnie na jej podstawie – razem z orzeczeniem – powstaje IPET.

Krok 4. Opracuj IPET

IPET powinien przekładać rozpoznane potrzeby na konkretne działania. Jeżeli WOPFU wskazuje np. trudność z wykonywaniem wieloetapowych poleceń, IPET nie powinien ograniczać się do ogólnego hasła „dostosowanie wymagań”, lecz wskazywać praktyczne rozwiązania, np. dzielenie poleceń na etapy, sprawdzanie zrozumienia instrukcji czy dodatkowy czas na organizację pracy.

Krok 5. Realizuj ustalenia

IPET nie kończy pracy zespołu. Najważniejsza część zaczyna się później: dostosowania i formy pomocy muszą być rzeczywiście stosowane podczas lekcji, zajęć specjalistycznych i innych aktywności szkolnych.

Krok 6. Oceń skuteczność

Co najmniej dwa razy w roku szkolnym zespół dokonuje okresowej WOPFU, uwzględniając ocenę efektywności realizowanego IPET. Jeżeli potrzeby ucznia się zmieniły albo przyjęte rozwiązania nie działają, program należy zmodyfikować.

Jakie są terminy przygotowania IPET?

Przepisy wskazują dwa podstawowe terminy:

• do 30 września – jeżeli uczeń rozpoczyna od początku roku szkolnego kształcenie w danej szkole,
• w ciągu 30 dni od dnia złożenia orzeczenia w szkole – jeżeli orzeczenie zostaje dostarczone w trakcie roku szkolnego.

IPET przygotowuje się na okres, na jaki zostało wydane orzeczenie, ale nie dłużej niż na dany etap edukacyjny.

Kiedy zrobić pierwszą WOPFU?

Rozporządzenie nie podaje osobnej daty typu „WOPFU do 15 września”. Z przepisów wynika jednak jednoznacznie, że WOPFU poprzedza opracowanie IPET.

Jeżeli zatem IPET ma być gotowy do 30 września, pierwsza WOPFU musi zostać wykonana wcześniej. Jeżeli orzeczenie wpływa w trakcie roku szkolnego, WOPFU należy przeprowadzić odpowiednio wcześnie, aby zespół zdążył opracować IPET w ustawowym terminie.

Ile razy w roku robi się WOPFU?

Co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Zespół dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia, uwzględniając ocenę efektywności programu oraz – jeżeli istnieje taka potrzeba – dokonuje modyfikacji IPET.

Przepisy nie wskazują konkretnych miesięcy. Nie istnieje zatem ogólnopolski obowiązek wykonywania WOPFU dokładnie np. 31 stycznia i 15 czerwca.

Szkoła może przyjąć własny harmonogram organizacyjny. W praktyce często wygodne jest wykonanie okresowej oceny pod koniec pierwszego półrocza oraz pod koniec roku szkolnego.

Jak często spotyka się zespół?

Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż dwa razy w roku szkolnym. To ważny zapis, ponieważ minimum dwóch spotkań rocznie wynika wprost z rozporządzenia.

Nie oznacza to jednak, że szkoła ma ograniczyć się do dwóch spotkań. Jeżeli sytuacja ucznia tego wymaga, zespół może spotykać się częściej.

Praktyczny kalendarz WOPFU i IPET w roku szkolnym

Uwaga: powyższy układ styczeń/luty i maj/czerwiec jest przykładem organizacyjnym, a nie narzuconym prawem terminarzem.

Co powinno znaleźć się w WOPFU?

Rozporządzenie wskazuje elementy, które wielospecjalistyczna ocena powinna uwzględniać. Należą do nich w szczególności:

• indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia,
• mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia,
• zakres i charakter potrzebnego wsparcia,
• przyczyny niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu,
• bariery i ograniczenia utrudniające funkcjonowanie i uczestnictwo ucznia w życiu szkoły,
• efekty działań podejmowanych w celu przezwyciężania trudności.

WOPFU powinna być opisem funkcjonalnym. Zamiast pisać: „uczeń ma autyzm i problemy z koncentracją”, lepiej opisać konkretne zachowanie i warunki, w których uczeń pracuje skuteczniej.

Jakie obszary można opisać w WOPFU?

Przepisy nie narzucają jednej tabeli ani obowiązkowych nazw rubryk. W praktyce szkoła może porządkować obserwacje np. według takich obszarów:

• funkcjonowanie poznawcze i uczenie się,
• komunikowanie się,
• funkcjonowanie emocjonalne i społeczne,
• samodzielność i organizacja pracy,
• funkcjonowanie ruchowe i sensoryczne – jeśli ma znaczenie dla edukacji,
• mocne strony i zainteresowania,
• bariery środowiskowe i organizacyjne,
• skuteczne sposoby wsparcia.

To przykładowy sposób uporządkowania informacji, a nie katalog obowiązkowych rubryk ministerialnych.

Co powinien zawierać IPET?

IPET ma wynikać z orzeczenia i WOPFU. Powinien określać między innymi:

• zakres i sposób dostosowania wymagań edukacyjnych do potrzeb i możliwości ucznia,
• zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów,
• formy i okres udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin,
• działania wspierające rodziców ucznia,
• zakres współpracy z poradnią i innymi instytucjami – odpowiednio do potrzeb,
• zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne lub socjoterapeutyczne – zależnie od rodzaju orzeczenia i potrzeb ucznia,
• zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami albo pełnoletnim uczniem,
• potrzebne dostosowania organizacji kształcenia i ewentualne technologie wspomagające,
• w uzasadnionych przypadkach – zajęcia realizowane indywidualnie lub w grupie do 5 uczniów.

W przypadku uczniów na odpowiednim etapie edukacyjnym IPET uwzględnia także zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz doradztwo zawodowe.

Czy IPET trzeba pisać od nowa dwa razy w roku?

Nie. Co najmniej dwa razy w roku zespół dokonuje okresowej WOPFU i ocenia efektywność programu. Jeżeli IPET działa i potrzeby ucznia nie wymagają zmian, nie ma obowiązku tworzenia całego dokumentu od początku.

Jeżeli natomiast ocena pokazuje, że dotychczasowe działania są nieskuteczne lub zmieniła się sytuacja ucznia, program należy zmodyfikować.

Czy istnieje obowiązkowa karta WOPFU lub IPET?

Nie ma jednego ministerialnego obowiązkowego formularza. Przepisy określają treść i procedurę, ale nie narzucają jednej tabeli, liczby stron ani konkretnego układu graficznego.

Szkoła może więc opracować własny wzór dokumentów. Ośrodek Rozwoju Edukacji publikuje przykładowe arkusze WOPFU i IPET, ale wskazuje, że mają one stanowić inspirację dla nauczycieli i specjalistów do opracowania własnych wzorów.

Co ma przygotować nauczyciel przed spotkaniem zespołu?

Najbardziej użyteczne są krótkie odpowiedzi na kilka konkretnych pytań:

1. Co uczeń robi samodzielnie?
2. W jakich sytuacjach pojawia się trudność?
3. Jakie warunki ułatwiają mu pracę?
4. Jakie dostosowania faktycznie działają?
5. Co dotychczas nie przyniosło efektu?
6. Jak uczeń funkcjonuje w relacjach i pracy grupowej?
7. Jakie ma mocne strony, zainteresowania i zasoby?
8. Czego potrzebuje ode mnie jako nauczyciela podczas mojej lekcji?

Tak przygotowana informacja jest znacznie bardziej wartościowa niż ogólne zdania typu „uczeń pracuje na miarę swoich możliwości” albo „wymaga indywidualizacji”.

Rodzic i pełnoletni uczeń – jakie mają prawa?

Rodzice ucznia, a w przypadku ucznia pełnoletniego – sam uczeń, mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, w opracowaniu i modyfikowaniu IPET oraz w dokonywaniu WOPFU.

Dyrektor ma obowiązek pisemnie zawiadomić rodziców albo pełnoletniego ucznia o terminie każdego spotkania zespołu i możliwości uczestniczenia w nim. Zawiadomienie odbywa się w sposób przyjęty w danej szkole.

Rodzice albo pełnoletni uczeń otrzymują również kopię WOPFU oraz IPET.

Czy rodzic musi podpisać IPET?

Przepisy gwarantują rodzicowi albo pełnoletniemu uczniowi prawo udziału w pracach zespołu i prawo otrzymania kopii dokumentów. Nie uzależniają jednak obowiązywania IPET od „zatwierdzenia” go podpisem rodzica. Szkoła może oczywiście dokumentować przekazanie kopii lub obecność na spotkaniu zgodnie z własną organizacją dokumentacji.

Co jeśli rodzic nie przyjdzie na spotkanie?

Nieobecność rodzica nie blokuje pracy zespołu, jeżeli został on prawidłowo zawiadomiony o terminie i możliwości uczestniczenia w spotkaniu. Zespół powinien wykonać swoje obowiązki w terminie, a rodzicowi należy przekazać kopię dokumentów.

Najczęstsze błędy przy WOPFU i IPET

Krótka checklista nauczyciela

Najczęstsze pytania

Czy każdy uczeń z opinią poradni musi mieć IPET?

Nie. IPET i WOPFU przygotowuje się dla ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Czy WOPFU robi się przed IPET?

Tak. Zespół opracowuje IPET po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia.

Czy IPET zawsze trzeba przygotować do 30 września?

Do 30 września – jeżeli uczeń rozpoczyna kształcenie w danej szkole od początku roku szkolnego. Jeżeli orzeczenie zostaje złożone w trakcie roku, IPET należy opracować w ciągu 30 dni od dnia jego złożenia w szkole.

Ile razy w roku wykonuje się WOPFU?

Co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Można częściej, jeżeli wymaga tego sytuacja ucznia.

Czy istnieje urzędowy druk WOPFU i IPET?

Nie. Przepisy określają zawartość dokumentów, ale nie wprowadzają jednego obowiązkowego formularza.

Czy rodzic otrzymuje kopię dokumentów?

Tak. Rodzice ucznia albo pełnoletni uczeń otrzymują kopię wielospecjalistycznych ocen oraz IPET.

Czy nauczyciel przedmiotu też uczestniczy w pracy nad WOPFU?

Jeżeli prowadzi zajęcia z uczniem, jest członkiem zespołu. Jego obserwacje dotyczące funkcjonowania ucznia na konkretnych zajęciach są ważnym elementem oceny.

Podstawa prawna i źródła

1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2020 r. poz. 1309, w szczególności § 6.
2. Ustawa z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w szczególności przepisy dotyczące kształcenia specjalnego; aktualny tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 820.
3. Ośrodek Rozwoju Edukacji – „Kształcenie specjalne – propozycje arkuszy”; przykładowe formularze WOPFU i IPET jako materiał pomocniczy i inspiracja do tworzenia własnych wzorów.