Najpierw telefony w szkołach, teraz social media pod lupą UE. Czy zakazy ochronią dzieci?
W polskich podstawówkach obowiązuje co do zasady zakaz korzystania z telefonów. Komisja Europejska chce ograniczyć dostęp dzieci do kont w mediach społecznościowych i zmienić sposób projektowania platform. Brzmi jak cyfrowa rewolucja. Tylko czy zakaz wystarczy, żeby młody człowiek odzyskał uwagę, sen i kontrolę?
Jest godzina 14.31.
Uczeń wychodzi ze szkoły. Przez kilka godzin nie mógł korzystać z telefonu, bo od 1 września 2026 roku w polskich szkołach podstawowych obowiązuje ustawowy zakaz używania takich urządzeń – oczywiście z określonymi wyjątkami.
Przekracza bramę.
Wyjmuje smartfon.
Na ekranie czekają wiadomości, filmiki, relacje, powiadomienia, seria do podtrzymania i algorytm, który przez te kilka godzin wcale nie poszedł na przerwę.
W poprzednim artykule „Zabierzmy im telefony. I co dalej?” doszliśmy właśnie do tego momentu. Szkoła może stworzyć potrzebną granicę. Może odzyskać lekcję, przerwę i kawałek dziecięcej uwagi. Ale po południu telefon wraca do ręki.
I wtedy zaczyna się druga część problemu.
Nie chodzi już tylko o urządzenie.
Chodzi o to, co zostało zaprojektowane po drugiej stronie ekranu.
Zakaz w szkole odpowiada na pytanie: „Kiedy uczeń może korzystać z telefonu?”.
Unijny projekt stawia trudniejsze pytanie: „Czy platforma może być zaprojektowana tak, żeby dziecku jak najtrudniej było ją odłożyć?”.
Dwa zakazy, które łatwo wrzucić do jednego worka
16 września 2026 roku Ursula von der Leyen w orędziu o stanie Unii zapowiedziała europejskie przepisy dotyczące ochrony dzieci w internecie. Dzień później Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia nazwany EU KIDS Act.
W nagłówkach zostało z tego krótkie:
„Unia zakazuje dzieciom social mediów”.
Tyle że to zdanie jest jednocześnie chwytliwe i mylące.
Hasło „zakaz mediów społecznościowych dla dzieci” dobrze opisuje temperaturę debaty. Znacznie gorzej opisuje aktualny stan prawny.
To już obowiązujące prawo
Od 1 września 2026 roku w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży obowiązuje ustawowy zakaz korzystania z telefonów i innych urządzeń komunikacyjno-rejestrujących – nie ogólny zakaz ich posiadania.
To dopiero projekt
EU KIDS Act jest propozycją Komisji Europejskiej z 17 września 2026 roku. Muszą nad nią pracować Parlament Europejski i Rada UE. Przepisy mogą się zmienić, a dziś jeszcze nie obowiązują.
Polska nie zakazała dzieciom posiadania smartfonów, a Unia Europejska nie zakazała jeszcze dzieciom mediów społecznościowych. Pierwsza regulacja już ogranicza korzystanie z urządzeń w określonym miejscu i czasie. Druga ma dopiero przejść cały proces legislacyjny i dotyczy przede wszystkim kont, konstrukcji usług oraz odpowiedzialności platform.
Co dokładnie obowiązuje dziś w polskiej podstawówce?
Nowelizacja Prawa oświatowego weszła w życie 1 września 2026 roku. Zakaz dotyczy korzystania z telefonów oraz innych urządzeń umożliwiających zdalne porozumiewanie się albo rejestrowanie obrazu i dźwięku podczas pobytu w szkole związanego z zajęciami oraz podczas zajęć edukacyjnych organizowanych poza nią.
Uczeń może mieć telefon w plecaku. Co do zasady nie może z niego korzystać.
Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi:
- zgodę nauczyciela, gdy urządzenie służy nauce, sprawdzeniu wiedzy lub pilnemu kontaktowi z rodzicem;
- zgodę dyrektora, udzielaną na wniosek ucznia albo rodzica niepełnoletniego ucznia, gdy choroba, niepełnosprawność lub inna szczególna potrzeba wymaga korzystania ze sprzętu specjalistycznego albo aplikacji do monitorowania zdrowia; odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia;
- sytuację bezpośredniego zagrożenia zdrowia, życia lub mienia.
Szkoły mają czas do 31 grudnia 2026 roku na dostosowanie statutów, a do tego momentu obowiązują ich wcześniejsze regulacje statutowe. Nie odracza to jednak ustawowego zakazu, który obowiązuje bezpośrednio od 1 września 2026 roku. Sam mechanizm zakazu, odpowiedzialność rodzica, zasady odkładania urządzeń i szkolne procedury opisaliśmy dokładnie w osobnym tekście. Nie ma sensu przepisywać go tutaj jeszcze raz.
Warto jednak zatrzymać jedno zdanie:
Polska ustawa może przerwać korzystanie z telefonu na kilka szkolnych godzin. Nie zmienia jednak aplikacji, która czeka na ucznia po lekcjach.
Co proponuje EU KIDS Act?
Komisja Europejska proponuje wspólne dla całej Unii zasady dostępu dzieci do serwisów społecznościowych i platform wideo zawierających ryzykowne funkcje. Ma to wyglądać jak stopniowe wchodzenie po schodach, a nie jak jedno magiczne urodzinowe przejście z „dziecko” na „dorosły internet”.
Bez własnego konta
Dziecko nie mogłoby mieć konta w mediach społecznościowych. Projekt zostawia wąski wyjątek: ograniczony dostęp do specjalnej platformy wideo przez konto rodzica, bez dziecięcego profilu i spersonalizowanego feedu.
Konto nadzorowane
Opiekun mógłby utworzyć ograniczone konto, z włączonymi narzędziami rodzicielskimi, zatwierdzaniem kontaktów i limitem do jednej godziny dziennie.
Konto samodzielne
Nastolatek mógłby założyć własne konto. Nadal korzystałby jednak z usługi, która wobec wszystkich niepełnoletnich ma być bezpieczna już na etapie projektowania.
To właśnie ostatni punkt jest najciekawszy.
Bo gdyby cały pomysł sprowadzał się do pola z datą urodzenia, dzieci nadal wpisywałyby „1992”, platforma nadal udawałaby zaskoczoną, a wszyscy moglibyśmy wrócić do codziennego przedstawienia pod tytułem „przecież regulamin mówi trzynaście lat”.
Projekt zakłada więc także weryfikację wieku. Według propozycji platforma nie miałaby otrzymywać nazwiska, adresu ani skanu dokumentu, lecz jedynie potwierdzenie typu „powyżej/poniżej wymaganego wieku”. Komisja zapowiada rozwiązania chroniące prywatność oraz co najmniej jedną bezpłatną metodę w każdym państwie UE – również dla osoby bez cyfrowego dokumentu tożsamości.
Brzmi rozsądnie. Diabeł, jak zwykle w cyfrowym świecie, będzie mieszkał nie w prezentacji, lecz we wdrożeniu.
Najważniejsza część projektu nie dotyczy wieku
Granice wiekowe są medialne. Łatwo je zapisać w nagłówku i pokazać na grafice. Ale Komisja sama przyznaje, że sam wiek nie dotyka podstawowego problemu: usług budowanych tak, aby maksymalizować czas i uwagę użytkownika.
EU KIDS Act ma objąć zasadą safety by design nie tylko media społecznościowe, lecz także platformy wideo, gry, sklepy z aplikacjami oraz dostępne dla dzieci chatboty i tak zwanych towarzyszy AI.
W przypadku osób niepełnoletnich projekt przewiduje między innymi:
Mniej mechanizmów „wróć natychmiast”
Ograniczenia dla nieskończonego przewijania, automatycznego odtwarzania bez rzeczywistych przerw, powiadomień wciągających użytkownika z powrotem i „serii”, za których przerwanie dziecko czuje stratę.
Bezpieczniejszy algorytm
System rekomendacji miałby stawiać bezpieczeństwo, jakość i zdrowie psychiczne przed zaangażowaniem. Personalizacja oparta na śledzeniu byłaby domyślnie wyłączona, a użytkownik miałby do wyboru co najmniej jeden feed bez profilowania oraz możliwość łatwego zresetowania rekomendacji.
Prywatność jako ustawienie startowe
Profil dziecka byłby prywatny, kontakt od obcej osoby wymagałby wcześniejszej zgody, a niepełnoletni nie pojawiałby się w sugestiach kontaktów i nie prowadził transmisji na żywo domyślnie.
Ostrożniej z AI
Chatboty i towarzysze AI nie mogłyby być projektowane tak, by symulować relacje mogące wywoływać zależność emocjonalną. Miałyby być badane pod kątem ryzyka, łatwe do wyłączenia i nie uruchamiałyby się dziecku domyślnie.
I tu zmienia się kierunek odpowiedzialności.
Do tej pory często mówiliśmy dziecku: „Masz silną wolę, więc po prostu przestań przewijać”. Projekt pyta platformę: „Dlaczego zaprojektowałaś przewijanie tak, żeby jak najtrudniej było przestać?”.
Telefon to nie social media. I naprawdę warto tego nie mieszać
Telefon jest urządzeniem. Media społecznościowe są usługą. Smartfon może służyć do nawigacji, odczytu glikemii, kontaktu z rodzicem, zrobienia zdjęcia doświadczenia, słuchania muzyki, nagrania filmu, nauki języka, gry i dwugodzinnego oglądania krótkich nagrań o niczym.
To nie są równoważne aktywności tylko dlatego, że odbywają się na tym samym prostokącie.
| Co porównujemy? | Polskie przepisy szkolne | Projekt EU KIDS Act |
|---|---|---|
| Przedmiot regulacji | Korzystanie z telefonu i innych urządzeń | Konta, dostęp oraz konstrukcja usług cyfrowych |
| Gdzie? | W szkole i podczas określonych zajęć poza szkołą | Na objętych usługach w całej Unii Europejskiej |
| Kiedy? | W czasie pobytu związanego z zajęciami | Przy zakładaniu i utrzymywaniu konta oraz podczas korzystania z usługi objętej przepisami |
| Kto ma działać? | Szkoła, nauczyciele, rodzice i uczniowie | Przede wszystkim platformy, organy nadzoru i dostawcy weryfikacji wieku |
| Status | Obowiązuje od 1 września 2026 r. | Projekt z 17 września 2026 r.; jeszcze nie obowiązuje |
Zakaz telefonu w szkole może więc ograniczyć dostęp do social mediów na kilka godzin, ale robi to pośrednio. Nie zmienia samej usługi. Nie pyta, co dziecko zobaczy później. Nie wygasza powiadomień po lekcjach. Nie naprawia systemu rekomendacji.
Z kolei ograniczenie kont społecznościowych nie rozwiąże każdego problemu z telefonem. Nie dotyczy wszystkich gier, komunikatorów, filmów, zakupów, treści dla dorosłych ani rodzinnego zwyczaju odkładania urządzeń dopiero po północy.
To dwa różne narzędzia.
I żadne nie jest cyfrową szczepionką podawaną raz na całe dzieciństwo.
Granica dla ucznia, obowiązek dla platformy
Szkolna zasada usuwa na kilka godzin konieczność ciągłego wybierania: sprawdzę czy nie sprawdzę? Jeśli trzydzieścioro uczniów ma przed sobą telefony, nauczyciel nie wygra z całymi zespołami projektującymi usługi pod kątem zaangażowania. Wspólna reguła chroni więc uwagę całej klasy.
EU KIDS Act próbuje zadziałać wcześniej – na poziomie środowiska, w którym te wybory powstają. Treści „wybrane dla ciebie” są często dobierane tak, aby zwiększać zaangażowanie użytkownika, a nie jego dobrostan. Dlatego odpowiedzialność nie może kończyć się na poleceniu: „miej silniejszą wolę”.
Nie wystarczy pytać dziecko, dlaczego nie odłożyło telefonu. Trzeba też zapytać platformę, dlaczego tak trudno było go odłożyć.
Czy zakazy szkolne działają? Odpowiedź brzmi: zależy, co mierzymy
W 2025 roku w czasopiśmie „The Lancet Regional Health – Europe” opublikowano badanie obejmujące 1227 uczniów w wieku 12–15 lat z 30 angielskich szkół średnich.
Uczniowie szkół z restrykcyjną polityką telefoniczną deklarowali w czasie szkolnym korzystanie z telefonu średnio o około 40 minut krótsze, a z mediów społecznościowych o około 32 minuty krótsze niż uczniowie szkół z polityką bardziej liberalną.
To nie jest mało.
Jednocześnie badacze nie stwierdzili różnic w używaniu telefonów i social mediów w dni powszednie ani weekendy, ani dowodów na lepszy dobrostan psychiczny, sen, aktywność fizyczną, zachowanie w klasie czy wyniki edukacyjne.
To ważna lekcja dla wszystkich stron sporu.
Dla przeciwników zakazów: w tym badaniu restrykcyjnej polityce towarzyszyło mniejsze korzystanie podczas dnia szkolnego. Badanie nie dowodzi jednak, że sama polityka spowodowała tę różnicę.
Dla zwolenników zakazów: mniej telefonu między 8.00 a 14.30 nie musi automatycznie oznaczać lepszego zdrowia, snu i funkcjonowania przez całą dobę.
Badanie nie mówi, że zakazy są bez sensu. Mówi coś znacznie mniej wygodnego:
sam zakaz to za mało, jeżeli nie zmienia się nic poza miejscem i godziną korzystania.
Nie każde „siedzenie w telefonie” jest tym samym
Czas ekranowy kusi prostotą. Cztery godziny to źle, dwie dobrze, zero idealnie.
Tylko że godzina rozmowy z przyjacielem, godzina tworzenia muzyki, godzina oglądania filmów do sprawdzianu i godzina bezwiednego przewijania pobudzających treści nie mają tego samego znaczenia dla uwagi, emocji, relacji i snu.
Liczy się:
- co dziecko robi;
- dlaczego po to sięga;
- kiedy i jak długo korzysta;
- co ekran wypiera – sen, ruch, naukę, kontakt czy może tylko nudę;
- czy potrafi przerwać bez silnego napięcia i konfliktu;
- jak się czuje po zakończeniu.
To dlatego rozsądna rozmowa nie zaczyna się od diagnozy:
„Jesteś uzależniony”.
Zaczyna się od ciekawości:
„Co ta aplikacja ci daje i co ci zabiera?”.
Intensywne korzystanie z telefonu lub mediów społecznościowych nie jest automatycznie rozpoznaniem uzależnienia. W badaniach często mówi się o problematycznym korzystaniu: utracie kontroli, zaniedbywaniu ważnych aktywności, silnym przymusie i negatywnych konsekwencjach w codziennym życiu.
Analiza UNICEF Innocenti z 2025 roku, oparta na danych ponad 40 tysięcy dzieci z 40 krajów, nie znalazła jasnych dowodów, że sam czas ekranowy bezpośrednio pogarsza badane wskaźniki zdrowia psychicznego. Znacznie wyraźniej z gorszym dobrostanem łączyły się konkretne doświadczenia: cyberprzemoc, wykorzystywanie seksualne online i kontakt ze szkodliwymi treściami.
Były to dane samoopisowe i obserwacyjne, dlatego nie rozstrzygają kierunku przyczynowego. Analiza dotyczyła wybranych wskaźników zdrowia psychicznego, nie wszystkich możliwych skutków korzystania z technologii, takich jak sen czy zdrowie wzroku.
Nie znaczy to, że czas nie ma znaczenia. Jeśli ekran wypiera sen, ruch i relacje, liczba godzin jest ważnym sygnałem. Oznacza to jednak, że pytanie „ile?” powinno iść w parze z pytaniami „co?”, „jak?” oraz „z jakim skutkiem?”.
Dzieci nie wymyśliły nieskończonego przewijania
W rozmowie o higienie cyfrowej bardzo łatwo przerzucić całą odpowiedzialność na dziecko.
„Nie umie się oderwać”.
„Nie ma samokontroli”.
„Zmarnował trzy godziny”.
Tyle że młody użytkownik nie zaprojektował czerwonej kropki przy ikonie. Nie wymyślił nieskończonego feedu. Nie zdecydował, że kolejny film uruchomi się bez pytania. Nie stworzył serii, która po 199 dniach zamienia jeden wieczór bez aplikacji w bolesną „stratę”.
Odpowiedzialność dziecka istnieje, ale rośnie wraz z wiekiem i doświadczeniem. Odpowiedzialność dorosłych oraz firm istnieje od początku.
I właśnie tutaj europejski projekt trafia w ważny punkt. Zamiast jedynie szkolić dzieci w odpieraniu technik projektowanych w celu zwiększania zaangażowania, każe zapytać, czy te techniki w ogóle powinny być wobec dzieci stosowane.
To trochę tak, jakbyśmy przez lata uczyli uczniów, jak nie zjeść wszystkich cukierków, podczas gdy automat sam podjeżdżałby za nimi po korytarzu, dzwonił i wołał:
– Twój kolega właśnie wziął czerwonego. Zobacz, zanim zniknie.
A potem dziwili się, że lekcja silnej woli nie zadziałała idealnie.
A co z prywatnością i weryfikacją wieku?
To najpoważniejsza trudność całej propozycji.
Żeby egzekwować granicę wieku, trzeba w jakiś sposób wiek sprawdzić. Żeby chronić prywatność, nie można przy okazji budować gigantycznej bazy danych łączącej nazwisko, dokument, historię przeglądania i konto użytkownika.
Komisja proponuje system, w którym niezależne narzędzie przekazuje platformie tylko odpowiedź „tak” albo „nie”: użytkownik spełnia próg wieku lub go nie spełnia. Ma temu służyć technologia potwierdzania informacji bez ujawniania tożsamości.
Założenie jest rozsądne. Pytania pozostają jednak bardzo konkretne:
- czy rozwiązanie będzie równie dostępne dla każdej rodziny;
- jak będą zabezpieczone dane po drodze;
- co wydarzy się w razie błędu;
- czy nastolatek będzie mógł skutecznie odwołać się od błędnej oceny;
- czy system nie zacznie być używany do celów innych niż ochrona dziecka.
Ochrona dzieci nie może polegać na zbudowaniu infrastruktury, która sama stworzy nowe ryzyko. Dlatego projekt warto oceniać nie tylko po pięknych celach, lecz także po technicznych szczegółach, gwarancjach i kontroli nad ich stosowaniem.
Co szkoła może zrobić, zanim Bruksela skończy pracę?
Nie musi czekać.
EU KIDS Act może się zmienić, a jego wejście w życie wymaga czasu. Polski zakaz już jednak obowiązuje, zaś zadanie kształtowania higieny cyfrowej nie zaczyna się dopiero wtedy, gdy pojawi się gotowa aplikacja do potwierdzania wieku.
Spójne procedury, kontakt z rodzicami i organizację przerw opisaliśmy szerzej w artykule o wdrażaniu zakazu telefonów. Tutaj warto pójść krok dalej: potraktować platformę jak przedmiot analizy, a nie niewidzialne tło życia ucznia.
Rozłożyć mechanizm na części
Nie mówić wyłącznie „telefon rozprasza”, lecz wspólnie sprawdzić działanie powiadomień, rekomendacji, autoplay, serii, społecznego potwierdzenia i lęku przed pominięciem.
Czytać feed jak komunikat perswazyjny
Kto wybrał tę treść? Dlaczego widzę ją teraz? Jaką reakcję ma we mnie wywołać? Co platforma zyskuje, gdy zostaję? Czego w tym feedzie nie widzę?
Zrobić laboratorium ustawień
Przećwiczyć wyłączenie zbędnych powiadomień, resetowanie rekomendacji, wybór mniej profilowanego feedu, tryb skupienia i ochronę prywatności. Wątek wieczornego korzystania można połączyć z materiałem o higienie snu.
Przećwiczyć drogę po pomoc
Uczeń powinien wiedzieć, co robi i do kogo idzie, gdy doświadcza cyberprzemocy, szantażu, kontaktu z obcą osobą, niepokojących treści albo czuje, że traci kontrolę nad korzystaniem.
Jedna krótka lekcja, którą można zrobić już jutro
Kto tu właściwie decyduje?
Cel: odróżnienie własnego wyboru od mechanizmów zaprojektowanych do przechwytywania uwagi.
1. Daj klasie pięć sytuacji
- Wchodzę do komunikatora, bo chcę zapytać koleżankę o pracę domową.
- Otwieram aplikację, bo zobaczyłem czerwone powiadomienie, choć nie wiem, czego dotyczy.
- Oglądam film wybrany samodzielnie, a potem uruchamia się następny.
- Wracam wieczorem tylko po to, żeby nie stracić serii.
- Przewijam dalej, mimo że od dziesięciu minut chcę już przestać.
2. Uczniowie ustawiają sytuacje na osi
Od „to przede wszystkim mój świadomy wybór” do „to przede wszystkim mechanizm platformy”. Nie szukamy jednej poprawnej kolejności. Szukamy argumentów.
3. Pytanie końcowe
„Jak zmienić każdą z tych sytuacji, żeby użytkownik miał trochę więcej kontroli?”.
Ważne metodycznie: nie pytamy uczniów publicznie o czas ekranowy ani o „najgorszą aplikację”. Nie robimy konkursu, kto jest najbardziej zdyscyplinowany. Analizujemy projekt usługi i strategie odzyskiwania wpływu, nie oceniamy konkretnych osób.
Co rodzic może zrobić dziś wieczorem?
Nie zaczynać od konfiskaty podczas kłótni.
Najpierw przez kilka dni zobaczyć rodzinny rytm. Kiedy telefony pojawiają się automatycznie? Przy jedzeniu? W samochodzie? Pięć minut po przebudzeniu? Tuż przed snem? W każdej krótkiej chwili nudy?
Potem wybrać jedną małą zasadę, która dotyczy wszystkich, na przykład:
- telefony nie nocują w sypialniach;
- podczas posiłku ekrany leżą poza stołem;
- wyłączamy wszystkie powiadomienia poza kontaktem od ludzi;
- przed wejściem do aplikacji nazywamy cel: „wchodzę, żeby…”;
- raz w tygodniu wspólnie sprawdzamy, które ustawienia pomagają, a które nie.
Rodzinny plan, który wymaga wyłącznie samokontroli dziecka, nie jest rodzinnym planem. Jest zadaniem domowym zadanym najmłodszej osobie przy stole.
Zamiast: „Znowu siedzisz w telefonie”, spróbuj: „Widzę, że trudno ci teraz przerwać. Co sprawia, że ta aplikacja tak mocno cię trzyma?”
Czy zatem należy poprzeć unijną propozycję?
Warto poprzeć jej kierunek: dzieci nie powinny samodzielnie mierzyć się z usługami projektowanymi przez dorosłych tak, aby przejmować uwagę, dane i pieniądze. Ochrona nie może zależeć wyłącznie od tego, czy jedenastolatek przeczyta regulamin i wykaże się wyjątkową samokontrolą.
Jednocześnie projekt trzeba uważnie obserwować.
Granice wieku powinny być egzekwowalne, ale weryfikacja nie może niszczyć prywatności. Nadzór rodzicielski może chronić, ale nie powinien oznaczać całkowitej kontroli każdej rozmowy nastolatka. Ograniczenie kont może dać czas na dojrzewanie, ale nie może zastąpić nauki. Bezpieczne projektowanie musi mieć konkretne standardy, a nie ładne hasła w regulaminach.
I jeszcze jedno:
Dzieci, które nie założą konta na dużej platformie, nie przestają potrzebować relacji, przynależności, rozrywki, uznania i miejsca do eksperymentowania z tożsamością. Jeśli legalna i widoczna przestrzeń zostanie zamknięta, część z nich poszuka drogi bocznej.
Dlatego skuteczna ochrona potrzebuje jednocześnie:
rozsądnych granic, bezpieczniejszych usług, edukacji, dostępnych dorosłych i alternatywnego życia, do którego naprawdę warto odłożyć telefon.
Nie chodzi o wojnę z technologią. Chodzi o uczciwszy podział odpowiedzialności
Polska ustawa mówi uczniowi: w szkole nie korzystasz z urządzenia. Unijny projekt ma powiedzieć platformie: nie możesz budować usługi tak, jakby uwaga dziecka była surowcem bez końca.
Te komunikaty się nie wykluczają. Układają odpowiedzialność na właściwych poziomach.
Dziecko stopniowo uczy się rozpoznawać własne potrzeby i odzyskiwać uwagę. Rodzic towarzyszy, ustala granice i daje przykład. Szkoła tworzy warunki do nauki oraz ćwiczy kompetencje. Platforma nie może zamieniać niedojrzałości użytkownika w model biznesowy.
Dobra regulacja kupuje czas na dorastanie. Dobra edukacja zamienia ten czas w coraz większą autonomię. A dobre projektowanie sprawia, że samokontrola nie jest grą od początku ustawioną przeciw młodemu użytkownikowi.
Dziecko ma odzyskać nie tylko czas bez ekranu.
Ma odzyskać prawo do dorastania bez monetyzowania każdej chwili słabości, nudy i ciekawości.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Unia Europejska zakazała już dzieciom social mediów?
Nie. 17 września 2026 roku Komisja Europejska przedstawiła projekt EU KIDS Act. Muszą go rozpatrzyć Parlament Europejski i Rada UE. W toku prac treść może się zmienić; nie ma jeszcze ostatecznej daty rozpoczęcia stosowania przepisów.
Czy według projektu każda osoba poniżej 15 lat straci konto?
Projekt przewiduje brak własnego konta poniżej 13. roku życia. Osoby w wieku 13–14 lat mogłyby korzystać z ograniczonego konta utworzonego i nadzorowanego przez opiekuna. Samodzielne konto byłoby dostępne od 15. roku życia. Po rozpoczęciu stosowania przepisów platformy miałyby sześć miesięcy na ustalenie, czy posiadacze istniejących kont mają mniej niż 15 lat. Konta osób poniżej 15 lat oraz tych, których wieku nie uda się potwierdzić, miałyby zostać wyłączone. Dodatkowa kontrola nie byłaby potrzebna tam, gdzie platforma już z dużą pewnością wie, że użytkownik jest dorosły.
Czy polski zakaz oznacza, że uczeń nie może przynieść telefonu do podstawówki?
Nie. Ustawa co do zasady zakazuje korzystania z telefonu podczas pobytu w szkole związanego z zajęciami i podczas określonych zajęć poza szkołą. Nie ustanawia ogólnego zakazu posiadania urządzenia w plecaku. Przewiduje również konkretne wyjątki.
Czy zakaz telefonów poprawia zdrowie psychiczne i wyniki w nauce?
Nie można tego obiecać. Dostępne badania wskazują, że restrykcyjne zasady mogą ograniczać korzystanie w szkole, ale sama polityka zakazu nie musi zmniejszać całkowitego używania ani automatycznie poprawiać dobrostanu, snu czy wyników. Dużo zależy od wdrożenia oraz działań edukacyjnych i wychowawczych.
Czy weryfikacja wieku oznacza przesyłanie dowodu platformie?
Według propozycji Komisji – nie. Platforma miałaby otrzymywać jedynie potwierdzenie spełnienia progu wieku, bez poznawania tożsamości użytkownika. To założenie projektu; o realnym poziomie ochrony zdecydują szczegóły techniczne, prawne zabezpieczenia i praktyka wdrożenia.
Co szkoła powinna zrobić teraz?
Wdrożyć spójne zasady wynikające z polskiej ustawy, jasno przekazać je uczniom i rodzicom oraz równolegle uczyć higieny cyfrowej: działania algorytmów, mechanizmów perswazji, ochrony prywatności, wpływu ekranów na sen, sposobów odzyskiwania uwagi i szukania pomocy.
Źródła i literatura
- Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, Dz.U. 2026 poz. 1036.
- Ursula von der Leyen, orędzie o stanie Unii, 16 września 2026 r.
- Komisja Europejska, projekt EU KIDS Act, 17 września 2026 r.
- Komisja Europejska, „The KIDS Act explained” – pytania i odpowiedzi dotyczące projektu.
- Goodyear V.A. i in., „School phone policies and their association with mental wellbeing, phone use, and social media use (SMART Schools): a cross-sectional observational study”, The Lancet Regional Health – Europe, 2025; 51:101211.
- UNICEF Innocenti, „Childhood in a Digital World”, 2025.
Zdrowa Lekcja na tydzień 💙
Co sobotę otrzymasz przygotowanie do kolejnego tygodnia: tematy, wskazówki merytoryczne, możliwe pytania uczniów, dodatkowe źródła i pomysły do pracy zgodnie z programem „Zdrowie w praktyce”.
Zapisz się na newsletter →